Witaminy i minerały

Samo zdrowie na talerzu, czyli witaminy i minerały

Witamina B1 - dlaczego jest niezbędna?

Biochemik polskiego pochodzenia Kazimierz Funk wyizolował w 1911 r. znajdującą się w otrębach ryżowych substancję, która zapobiegała śmiertelnej...

Naświetlanie w Skandynawii

Czy wiesz, że w krajach skandynawskich w okresie zimowym jest zalecane korzystanie z solariów? Ma to zapobiegać objawom depresji wynikających z braku światła dziennego.

Wapń nie tylko dla kości

Uważa się, że prawidłowe działanie układu kostnego zależy od ilości wapnia w organizmie. Jednak posiada on również wiele innych funkcji. Wapń...

Suplementy diety spełniają w przekonaniu konsumentów rolę produktów, które ze względu na swą ogólnodostępność mogą być stosowane bez ograniczeń i ryzyka.

Postaramy się wyjaśnić, kto i dlaczego powinien stosować suplementy diety.Organizm do prawidłowego funkcjonowania, niezależnie od wieku, potrzebuje odpowiednich ilości składników pokarmowych, takich jak białko, tłuszcze, węglowodany, witaminy, minerały oraz błonnik, niezbędne nienasycone kwasy tłuszczowe, probiotyki. Nie ulega wątpliwości, że najlepszą metodą dostarczania tych składników jest zbilansowana dieta. Codzienny jadłospis złożony z ryb, świeżych owoców i warzyw, chudego mięsa, orzechów, produktów z ziarna z pełnego przemiału, mleka, serów oraz fermentowanych przetworów mlecznych, z całą pewnością zaspokoiłby potrzeby naszego organizmu. Jeżeli jednak chcielibyśmy dodatkowo, aby nasze potrawy były atrakcyjne i smaczne, to zadanie skomponowania takiego jadłospisu wydaje się wręcz niemożliwe.

Niestety, znajduje to odzwierciedlenie w badaniach przeprowadzonych przez Instytut Żywności i Żywienia, oceniających spożycie poszczególnych składników odżywczych. Opublikowane w 2003 roku wyniki badania indywidualnego spożycia żywności i stanu odżywienia w gospodarstwach domowych wyraźnie pokazały, że każda z analizowanych grup wiekowych, zarówno wśród kobiet, jak i mężczyzn, odżywia się w sposób niezrównoważony.

Od czasu publikacji minęło już kilka lat i być może zwiększyła się świadomość naszego społeczeństwa w sprawach prawidłowego odżywiania. Z całą pewnością zwiększyła się liczba dostępnych na rynku suplementów diety. Znaleźć możemy całą gamę produktów i każdy będzie w stanie dobrać coś dla siebie.

Co dla kogo?

Towarzystwa naukowe zajmujące się żywieniem najmłodszych dzieci zalecają, aby nie stosować suplementów diety do skończenia przez dziecko trzeciego roku życia. Wychodzą one z założenia, że potrzeby tak małych dzieci powinny być zaspokajane jedynie za pomocą diety. Badania wykazały również, że podawanie suplementów wielowitaminowych dzieciom do lat 3 karmionym wyłącznie pokarmem sztucznym zwiększało ryzyko rozwoju alergii pokarmowej.

Wiek przedszkolny jest okresem intensywnego wzrostu i rozwoju, zarówno fizycznego, jak i umysłowego. Niezwykle ważne jest, aby zapewnić w tym czasie odpowiednią podaż białka (do budowy organizmu), węglowodanów (do uzyskiwania energii), wapnia i witaminy D (dla zdrowych kości), żelaza, miedzi, witamin z grupy B, folianów (potrzebnych do prawidłowych podziałów komórkowych) oraz kwasów omega-3 (niezbędnych do prawidłowej budowy i funkcjonowania mózgu i reszty układu nerwowego). Analiza Instytutu Żywności i Żywienia wykazuje liczne niedobory w tej grupie wiekowej, warto więc sięgnąć po złożone preparaty witaminowo-mineralne, dostosowane do wieku, które pozwolą uzupełnić braki w diecie.

Dieta dzieci w wieku szkolnym odznacza się bardzo dużymi niedoborami pokarmowymi. Powszechna dostępność niezdrowych przekąsek, słodyczy, gazowanych słodzonych napojów, czyli produktów o niskiej gęstości odżywczej, sprawia, że u dzieci w tym wieku (szczególnie u chłopców do 12. roku życia i u dziewcząt do 15. roku życia) większość kluczowych witamin i minerałów powinna być suplementowana. Szczególną uwagę zwrócić należy na odpowiednią podaż składników potrzebnych do prawidłowego funkcjonowania układu nerwowego – wspomniane już kwasy omega-3, poza tym jod, potas, magnez, żelazo i witaminy z grupy B. Warto też pomyśleć o suplementowaniu błonnika, którego niedobory stwierdza się w dietach chłopców do 9. roku życia i dziewcząt do 12. roku życia.

W przedstawionych dotychczas grupach wiekowych skala niedoborów była podobna zarówno w grupie chłopców, jak i dziewcząt. Począwszy jednak od 13. roku życia zauważyć można pewną dysproporcję pomiędzy płciami. Co ciekawe, dietą z mniejszymi niedoborami mogą pochwalić się mężczyźni. Wśród kobiet ilość brakujących składników jest nadal dość wysoka i, jak widać na załączonym wykresie, utrzymuje się w zasadzie przez resztę życia. Powodem takiego stanu rzeczy może być obserwowana u kobiet potrzeba stosowania różnych, często irracjonalnych diet. Poza niedoborem witamin i minerałów diety takie charakteryzują się niską zawartością błonnika – wyniki badań wykazują niedobór tego składnika w całodziennych racjach pokarmowych kobiet powyżej 26. roku życia.

Nie ulega wątpliwości, że tak liczne niedobory pokarmowe mogą prowadzić do wielu poważnych chorób i należałoby poczynić kroki w celu zmniejszenia ryzyka ich rozwoju. Jak zawsze interwencją z wyboru powinna być odpowiednia zmiana przyzwyczajeń żywieniowych, tak aby całodzienna dieta była lepiej zbilansowana. W przypadku niepowodzenia powinno się sięgnąć po suplementy diety, które w preparacie złożonym powinny zawierać jak najwięcej brakujących w diecie składników.

lek. med. Paweł Kańka

"Farmacja i Ja", styczeń 2011