Tabletki na komary

Za świąd i zaczerwienienie po ugryzieniu odpowiada głównie histamina, zarówno u osób uczulonych, jak i zdrowych

Melatonina

Wydzielana przez szyszynkę pochodna tryptofanu odpowiedzialna jest za działanie wewnętrznego zegara biologicznego. Melatoninę  wykorzystuje się,...

Naświetlanie w Skandynawii

Czy wiesz, że w krajach skandynawskich w okresie zimowym jest zalecane korzystanie z solariów? Ma to zapobiegać objawom depresji wynikających z braku światła dziennego.

Chorobotwórcze pyłki

Rośliny mogą leczyć różne choroby, ale niektóre z nich mogą również nam szkodzić, powodując jedną z najczęstszych odmian alergii - pyłkowicę. Nie...

Kto choć raz był latem w skandynawskich lasach, ten łatwo zrozumie, dlaczego większość europejskich badań dotyczących leczenia skutków ataków komarów pochodzi z Finlandii. Komary z fińskich lasów biją nasze na głowę, jeśli chodzi o liczebność i zajadłość, zatem i zapotrzebowanie na środki łagodzące efekty ich ukąszeń jest tam większe.

Finowie i Szwedzi dysponują potężną ofertą środków odstraszających komary, z których te najbardziej skuteczne podobno odstraszają swym zapachem również ludzi i drobną zwierzynę. Niemniej jednak żaden z nich nie jest skuteczny w 100% i nawet najtwardszego wikinga po wycieczce do lasu czeka drapanie.

Świąd po ukąszeniu komara jest w głównej mierze spowodowany przez histaminę, dlatego już od dawna próbuje się stosować antyhistaminiki do łagodzenia objawów komarzego apetytu na ludzką krew. Antyhistaminiki stosowane miejscowo w postaci żelu lub maści są bez wątpienia skuteczne, ale po wyprawie do fińskiego lasu trzeba by wysmarować nimi całe ciało. Dlatego pomysł, żeby zastosować działający ogólnie lek przeciwhistaminowy, już od lat budził zainteresowanie fińskich naukowców.

Skąd ten świąd

Oprócz histaminy, która wydziela się w miejscu ukąszenia, do miejscowej reakcji u osób uczulonych na ślinę owada mogą przyczyniać się przeciwciała typu IgE. W takim wypadku odczyn jest silniejszy i dłużej trwa, jednak za sam świąd oraz zaczerwienienie bezpośrednio po ugryzieniu odpowiada przede wszystkim histamina, zarówno u osób uczulonych, jak i nieuczulonych. Także u ludzi zdrowych występują przeciwciała swoiste wobec antygenów owada, jednak głównie w klasie IgG, niewywołujące objawów typowych dla reakcji alergicznych.

Antyhistaminiki kontra komary

Antyhistaminiki I generacji wywołują senność, dlatego nie było i nie ma chyba zbyt wielu chętnych do ich stosowania w razie pogryzienia przez komary. Jednak wraz z pojawieniem się nowszych leków wzrosło zainteresowanie tą grupą substancji w opisywanym zastosowaniu. Pierwsze badania z początku lat dziewięćdziesiątych przyniosły obiecujące wyniki. W jednym z nich, prowadzonym na grupie 27 odważnych ochotników, zaobserwowano, że cetyryzyna w typowej dawce dziesięciu mg istotnie zmniejszała zarówno świąd, jak i nasilenie rumienia bezpośrednio po ukąszeniu komara, jednak nie miała wpływu na dalszy rozwój zmian w miejscu ugryzienia, co nie dziwi w przypadku osób nieuczulonych na ślinę komara.

Kolejne badania dawały niespójne wyniki. Grupa naukowców z Helsinek w roku 2000 przeprowadziła badania skuteczności nowszych antyhistaminików na uczulonych na komary dzieciach z użyciem najsłabiej sedatywnej z nich loratadyny. Lek ten, podawany profilaktycznie w dawce 0,3 mg na kilogram masy ciała, istotnie zmniejszał zarówno świąd, jak i zaczerwienienie po ukąszeniu komara, a także rozmiar odczynu po 24 godzinach. Kolejne badania, prowadzone z użyciem aktywnych metabolitów opisywanych uprzednio substancji – lewocetyryzyny oraz desloratadyny, i tym razem we Francji, a nie w Finlandii, wykazały skuteczność obu substancji, choć z pewną przewagą lewocetyryzyny.

We wszystkich opisywanych badaniach problemem była, nieco paradoksalnie, sama natura odczynu na ukąszenie komara, który u osób nieuczulonych samoistnie zanika w ciągu kilkudziesięciu godzin. Trudniej zatem zmierzyć skuteczność leczenia, a i stosunek korzyści do ryzyka bywa wątpliwy. Wprawdzie w przypadku nowoczesnych antyhistaminików, takich jak np. loratadyna albo lewocetyryzyna, trudno mówić o jakimś szczególnym ryzyku ich stosowania, niemniej jednak współczesne wytyczne doradzają ich stosowanie przede wszystkim u osób uczulonych na ukąszenia komarów, które odnoszą z leczenia więcej korzyści, a samo leczenie powinno być, jak w każdej alergii, przewlekłe i najlepiej wyprzedzające pojawienie się objawów.

dr n. med. Grzegorz Górniewski

„Farmacja i Ja”, lipiec/sierpień 2010