Ciąża: zdrowe 9 miesięcy

Ciąża to wyjątkowy czas w życiu kobiety. Dlatego każda z pacjentek zasługuje na szczególną troskę. Elementem opieki postkoncepcyjnej powinna być więc także możliwość uzyskania porady w aptece, bo często to do farmaceuty ciężarna zwraca się z pierwszymi pytaniami.

Farmaceuci powinni profesjonalnie i odpowiedzialnie doradzić, kiedy dokuczliwe objawy mogą być leczone preparatami OTC lub domowymi sposobami, a kiedy niezbędna jest porada lekarska. Przykładem może być infekcja dróg oddechowych. Jeśli objawy dopiero się pojawiły, pacjentka nie gorączkuje i ma niezbyt nasilony kaszel, może poczekać 2-3 dni z wizytą u lekarza, stosując przez ten czas domowe metody leczenia. Inaczej rzecz się ma w przypadku gorączki i męczącego kaszlu. Takie objawy mogą sugerować zapalenie oskrzeli, co wymaga szybkiej wizyty w poradni.

Pilna porada lekarska jest także niezbędna, gdy kobieta skarży się na objawy dysuryczne, zwłaszcza jeśli towarzyszy im gorączka lub ból w okolicy lędźwiowej. Każde zakażenie układu moczowego musi być w ciąży intensywnie leczone. Zlekceważone lub niewłaściwie leczone zagraża odmiedniczkowym zapaleniem nerek i przedwczesnym porodem.

Ciężarna powinna odwiedzić gabinet ginekologa 8-12 razy w trakcie trwania ciąży, początkowo co 3-4 tygodnie, a w trzecim trymestrze do końca ciąży nawet co 2 tygodnie. Ciężarne oczekują od lekarza oceny przebiegu ciąży i rozwoju dziecka, wsparcia psychicznego. Niestety, w gabinecie lekarskim niekiedy brakuje czasu na zaspokajanie wszystkich potrzeb, zwłaszcza tych dotyczących emocji i profilaktyki. I w tym mogą pomóc farmaceuci.

Warto przypominać ciężarnym, że jednym z najważniejszych czynników ryzyka powikłań ciąży i porodu jest palenie papierosów oraz picie alkoholu. Niestety, wciąż pokutuje przekonanie, że niewielka ilość alkoholu nie szkodzi dziecku. Nikt jednak nie określił, jaka porcja alkoholu działa toksycznie. Dlatego dla dobra dziecka najlepiej po prostu go unikać.

Kontrola masy ciała

Odpowiedni przyrost masy ciała w trakcie trwania ciąży stanowi jeden z czynników warunkujących prawidłowy przebieg ciąży i rozwój płodu. Zarówno zbyt powolny, jak i nadmierny jej przyrost stwarza ryzyko dla zdrowia ciężarnej. W ustalaniu bezpiecznych przyrostów masy ciała znaczenie ma BMI (Body Mass Index) kobiety sprzed okresu ciąży. U kobiet z prawidłowym BMI bezpieczne przyrosty wagi to 2 kg w pierwszym trymestrze, 6-7 kg w drugim, w trzecim – 5-7 kg (czyli około 0,5 kg tygodniowo).

W populacji kobiet z BMI poniżej 19,8 (niedowaga) przyrost masy ciała może wynosić 12-18 kg, przy BMI 19,8-26 (prawidłowa masa ciała) – 11,5-16 kg, zaś przy BMI w przedziale 26-29 nie powinien przekraczać 7-11,5 kg. Kobiety z przedciążowym BMI powyżej 29 powinny starać się nie przytyć w ciąży więcej niż 7 kg.

Przeziębienie w ciąży

Należy unikać politerapii, a leki zażywać możliwie najkrócej. Przed wydaniem leku OTC rozsądnie jest zapytać o wiek ciąży. Pierwszy trymestr, a w przypadku niektórych leków także trzeci, to szczególnie newralgiczne momenty ciąży. W okresie preimplantacyjnym i presomitowym, czyli w pierwszych 18 dniach po zapłodnieniu, leki działają na zasadzie „wszystko albo nic”, co oznacza, że albo powodują poronienie, albo nie odgrywają większego znaczenia.

Ze względu na organogenezę bardzo ważny jest również okres między 3. a 8. tygodniem ciąży. Niewłaściwie zastosowane w tym czasie leki mogą powodować wady płodu. Dlatego najlepiej kierować się zasadą, aby do 12. tygodnia ciąży ograniczać stosowane leki do niezbędnego minimum.

W przypadku objawów przeziębienia lub grypy warto zalecić pacjentce odpoczynek, częste wietrzenie mieszkania i picie płynów. Chora może zażyć bezpiecznie kwas askorbinowy, preparat z rutyną lub syrop stworzony z myślą o ciężarnych. Lekiem z wyboru na gorączkę jest paracetamol. To najbezpieczniejszy z dostępnych leków przeciwgorączkowych. Nie wykazuje efektu gastrotoksycznego, nefrotoksycznego ani nie wpływa na krzepnięcie krwi.

W drugim trymestrze można także zlecić ewentualnie preparat ibuprofenu. Jednak podobnie jak innych NLPZ (np. ketoprofenu i naproksenu) należy go unikać w trzecim trymestrze. Mogą w tym okresie ciąży powodować przedwczesne zamknięcie przewodu tętniczego, zmniejszać objętość wód płodowych, a także przedłużać okres ciąży i porodu.
Ciąża jest przeciwwskazaniem do stosowania metamizolu.

Poza szczególnymi wskazaniami lekarskimi należy także odradzić przyjmowanie kwasu acetylosalicylowego i jego pochodnych ze względu na ryzyko skazy krwotocznej u noworodka, spowolnienia przyrostu masy ciała płodu i przedwczesnego zamknięcia przewodu Botalla.

Gorączkę złagodzą herbatki z lipy, czarnego bzu, herbata z miodem, imbirem, sokiem z cytryny, a w ostateczności zimne okłady na czoło i łydki lub chłodna kąpiel.

W przypadku kataru godny polecenia jest roztwór wody morskiej lub sól fizjologiczna. Dolegliwości złagodzą inhalacje z dodatkiem olejku miętowego lub sosnowego. Podrażnienie skóry w okolicy skrzydełek nosa złagodzi  maść majerankowa lub ochronna z witaminą A.

Przy bólu gardła należy zalecić picie dużej ilości letnich płynów i płukanie gardła wodą z solą lub naparem z szałwii. Większość preparatów do ssania na ból gardła jest w ciąży bezpieczna. Gdy ból gardła jest bardzo silny, towarzyszy mu gorączka i naloty na migdałach, lepiej doradzić wizytę u lekarza.

Kaszel o znacznym nasileniu nie tylko męczy, ale może wywołać skurcze macicy. Dolegliwości złagodzi domowy syrop z cebuli i czosnku, prawoślazowy oraz wdychanie pary wodnej. Do inhalacji można dodać napar z ziół (np. rozmarynu, podbiału) lub olejki eteryczne (sosnowy, eukaliptusowy). Nie zaleca się w ciąży stosowania dekstrometorfanu i lewodropropizyny. W ostateczności, z wyjątkiem I trymestru i okresu okołoporodowego, w uporczywym kaszlu można zastosować kodeinę.

W przypadku kaszlu wykrztuśnego można zalecić bromheksynę lub ambroksol, ale z wyjątkiem pierwszego trymestru, kiedy nie należy ich stosować.

Ciążowe dolegliwości

Na skutek zmian ciążowych zwiększa się ryzyko wystąpienia dokuczliwych objawów. Zwykle nie są groźne dla zdrowia, ale dają się ciężarnym mocno we znaki. 

Nudności i wymioty. Dotyczą 50-80% kobiet w pierwszym trymestrze ciąży. Zaczynają się zwykle około 5 tygodni od ostatniej menstruacji, osiągając największe nasilenie między 8. a 12. tygodniem. Ustępują około 18. tygodnia. Średnio u co dziesiątej ciężarnej utrzymują się przez cały okres ciąży. Są skutkiem czynników endokrynologicznych, żołądkowo-jelitowych, węchowych, behawioralnych, a także predyspozycji genetycznych. Może je złagodzić przyjmowanie witamin i żelaza po posiłku, modyfikacje dietetyczne (dieta lekkostrawna, częste i nieduże posiłki), a także preparaty z imbirem. Skutecznie działa także witamina B6 (dwa razy dziennie po pół tabletki). Amerykanie od lat wykorzystują akupresurę, produkując opaski nadgarstkowe. Zamiast opaski wystarczy zalecić uciskanie przez 20 sekund kciukiem miejsca około 3 centymetrów poniżej wewnętrznej strony nadgarstka. Można także zasugerować ciężarnej wizytę u lekarza, który być może wypisze receptę na metoklopramid, ewentualnie ondansetron.

Zgaga. Może występować przez całą ciążę, gdyż zmiany hormonalne rozluźniają zwieracz przełyku, a powiększająca się macica powoduje wzrost ciśnienia wewnątrz żołądka. Ciężarnej trzeba zalecić unikanie tłustych pokarmów, czekolady, ostrych przypraw, a na napad zgagi odrobinę zmielonego kminku z majerankiem w stosunku 1:1. Można także polecić leki zobojętniające sok żołądkowy, np. wodorotlenek glinu, wodorotlenek magnezu, w ostateczności ranitydynę. Jeśli dolegliwości są zbyt uciążliwe, warto skontaktować się z lekarzem.

Zaparcia. Są efektem wydłużenia pasażu jelitowego na skutek zmian hormonalnych, a także zmniejszonej aktywności ruchowej podczas ciąży. Pacjentce najpierw należy doradzić picie większej ilości płynów, ograniczenie słodyczy, gazowanych napojów, wzbogacenie diety w produkty obfitujące w błonnik. Nie zaleca się stosowania środków przeczyszczających podczas ciąży, a jedynie preparaty zwiększające objętość stolca, np. błonnik. Koniecznie należy przypomnieć ciężarnej, że należy je popić dużą ilością płynu. W niewielkich ilościach można zastosować laktulozę. Antrachinony zawarte w kruszynie lub rzewieniu są w ciąży niepolecane – nie należy ich stosować.

Guzki krwawnicze odbytu. Są wynikiem zastoju żylnego, wzrostu ciśnienia śródbrzusznego i skutkiem ciążowych zmian hormonalnych. Sprzyjają im zaparcia. Problem ten dotyczy co czwartej ciężarnej. W ciąży niepowikłanej można stosować nasiadówki z kory dębu o właściwościach ściągających, rumianku lub kwiatu nagietka.

Ważna jest dieta bogatoresztkowa zapobiegająca zaparciom, a także miejscowo stosowane preparaty, które zawierają naturalne składniki, np. wyciągi z kasztanowca, aloesu lub arniki. Doraźnie ulgę przynoszą także preparaty doustne z hesperydyną poprawiającą napięcie ścian naczyń i zmniejszającą ich przepuszczalność.

Żylaki kończyn dolnych. Zmiany hormonalne przyczyniają się do zmniejszenia elastyczności naczyń żylnych, co w połączeniu ze zwiększeniem objętości krwi krążącej oraz uciskiem powiększającej się macicy na naczynia sprzyja tworzeniu żylaków.

Dolegliwości złagodzi odpoczywanie z uniesionymi kończynami, częste spacerowanie, napinanie mięśni łydek i dbanie o prawidłowy przyrost masy ciała. Ciężarna powinna zrezygnować z gorących kąpieli, opalania, depilacji gorącym woskiem. Kończyny należy masować chłodzącym żelem lub stosować letnie kąpiele w wodzie z dodatkiem soli.

Przydatne są także rajstopy lub podkolanówki przeciwżylakowe. Warto przypomnieć ciężarnym, aby wkładały je jeszcze przed wstaniem z łóżka, gdy żyły są „puste”. Godne polecenia są preparaty z rutyną, kremy z wyciągiem z kasztanowca lub doustne leki z hesperydyną.

Alarmujące objawy

Gdy ciężarne odczuwają jakieś dolegliwości, często szukają pomocy najpierw w aptece. W wielu sytuacjach wystarczy zwykła porada. Jednak w niektórych przypadkach niezbędne jest zalecenie wizyty u lekarza, bo zwlekanie z leczeniem i stosowanie domowych sposobów leczenia może przynieść więcej szkody niż pożytku. Pomoc lekarska jest niezbędna, gdy:

• objawom dysurycznym lub bólom w okolicy lędźwiowej towarzyszy gorączka,
• wystąpiło plamienie lub krwawienie z dróg rodnych,
• pojawiły się bolesne skurcze macicy przed 38. tygodniem ciąży,
• ciśnienie tętnicze krwi przekracza 140/90 mmHg,
• występują upławy lub wysypka w okolicy sromu,
• występują masywne, szybko narastające obrzęki dotyczące innych partii ciała niż kończyny dolne, np. twarzy, i zwłaszcza jeśli towarzyszy im wysokie ciśnienie lub obecność białka w moczu,
• gdy od kilku godzin ciężarna nie czuje żadnych ruchów płodu,
• jeśli nawet po posiłku i odpoczynku ciężarna w ciągu godziny nie naliczy więcej niż 10 ruchów płodu,
• gdy świąd skóry jest tak dokuczliwy, że zaburza normalne funkcjonowanie, dotyczy także innych części ciała, np. twarzy, ramion i towarzyszy mu zażółcenie skóry, może to być cholestaza cieżarnych.

Operacja w łonie matki

Operacje w czasie ciąży przeprowadza się głównie w niektórych przypadkach przepuklin oponowo-rdzeniowych, zespole przetoczenia między bliźniętami (wykonuje się koagulację naczyń łączących) i niektórych wadach serca (gdy zabiegi są szansą na poprawę bardzo złego rokowania).

Dzięki temu udaje się zapobiec np. stracie dziecka, niedowładom kończyn, wodogłowiu, rozszczepom kręgosłupa. Podstawową kwestią jest dokładna diagnostyka nieprawidłowości, aby uzasadnić interwencję wewnątrzmaciczną. Za operacją przemawia także mniej istotny, ale nie bez znaczenia aspekt kosmetyczny – wewnątrzmacicznie rany lepiej się goją, a pooperacyjne blizny są mniej widoczne.

Z oczywistych względów w operację zaangażowany jest zawsze sztab specjalistów. Niezbędna jest współpraca interdyscyplinarnego zespołu położników, chirurgów dziecięcych, neonatologów i anestezjologów. Lekarze przyznają, że zabiegi grożą przedwczesnym porodem. Obciążeniem dla matki są też dwie operacje w ciągu zaledwie kilku miesięcy, ponieważ rozwiązanie następuje drogą cięcia cesarskiego.

Jak wyliczyć termin porodu

Ocena wieku ciążowego i terminu porodu ma istotne znaczenie dla właściwej opieki nad ciężarną, zwłaszcza w ciąży powikłanej. Ciąża trwa 280 dni, licząc od ostatniej miesiączki, przy uwzględnieniu cyklu 28-dniowego lub 266 dni od ostatniej owulacji.

Termin porodu (TP) najlepiej wyliczyć, stosując regułę Naegelego.Wystarczy do daty pierwszego dnia ostatniej miesiączki dodać 7 dni, odjąć 3 miesiące i dodać rok.

Prawdy i mity o witaminach i składnikach mineralnych dla kobiet w ciąży

Suplementację kwasu foliowego należy zalecić od II trymestru ciąży.
Nieprawda Już w okresie prekoncepcyjnym, czyli 2-3 miesiące przed planowaną ciążą, zaleca się spożywanie kwasu foliowego w dawce dobowej 0,4 mg.

Kwas foliowy zapobiega powstawaniu wad cewy nerwowej, kształtującej się w pierwszych tygodniach po zapłodnieniu, czyli w okresie, gdy kobiety jeszcze często nie zdają sobie sprawy, że są w ciąży. Pacjentki, które w przeszłości urodziły dziecko z wadą cewy nerwowej, np. wodogłowiem, przepukliną oponowo-rdzeniową, powinny zażywać codziennie 4 mg tej witaminy, planując kolejną ciążę.

Specjalne zalecenia dotyczą suplementacji wapnia, jodu i żelaza.
Prawda Każda ciężarna powinna dostawać 150-200 µg jodu na dobę w formie tabletkowej. A od 13. tygodnia ciąży, czyli II trymestru, także 25 mg żelaza. Dodatkowe zapotrzebowanie na wapń może być pokryte spożywaniem większej ilości produktów nabiałowych z tzw. pełnej objętości, czyli bez usuwania serwatki.

Każda kobieta od początku ciąży powinna zażywać preparat wielowitaminowy przeznaczony dla ciężarnych.
Nieprawda. Suplementacja witaminowo-mineralna powinna podlegać indywidualizacji w zależności od stanu zdrowia kobiety, jej nawyków żywieniowych i przynależności do grupy ryzyka. Nie ma jednak podstaw naukowych, aby zdrowym kobietom, które nie stosują rygorystycznych diet, zalecać podawanie witamin, substancji mineralnych lub mikroelementów od początku ciąży.
Uwzględniając jedynie fizjologiczny wzrost zapotrzebowania na te substancje, można w II lub III trymestrze, po porozumieniu z lekarzem, zalecić preparaty zawierające jod, żelazo, cynk, magnez, mangan, selen i molibden.

Są grupy kobiet, u których należy zastanowić się nad suplementacją witaminowo-mineralną już od początku ciąży.
Prawda. Dotyczy to ciężarnych kobiet z niską masą ciała, niedożywionych, z chorobami przewlekłymi, zaburzeniami wchłaniania albo wywodzących się ze środowisk o niskim statusie socjoekonomicznym oraz gdy ciąża nastąpiła w bardzo krótkim czasie po poprzedniej.

Suplementację witaminowo-mineralną należy także zalecić przyszłym mamom, które stosują diety z wykluczeniem niektórych produktów żywnościowych albo stosują monotonne diety lub mają specyficzne nawyki żywieniowe, np. wegetarianki, weganki lub osoby z alergią na białko mleka krowiego. Również tym ciężarnym, które nadmiernie troszczą się o swoją wagę i mają problem z pregoreksją (rodzaj anoreksji w ciąży, spowodowany modą na szczupłą sylwetkę).

Bóle głowy

Zwykle nie oznaczają nic poważnego, ale dla pewności warto zadać pacjentce kilka pytań. Przyczyny bólu mogą bowiem być różnorodne, np. stres, migrena (choć ich częstotliwość w ciąży jest mniejsza niż przed nią). Na początek najlepiej zmierzyć ciężarnej ciśnienie tętnicze. Nie powinno przekraczać 140/90 mmHg. Jeśli jest podwyższone, konieczna jest pilna wizyta u lekarza.

Nadciśnienie może zaburzać rozwój dziecka, a także być objawem gestozy groźnej dla zdrowia matki i płodu. Niepokojący jest także ból głowy, któremu towarzyszą wymioty, wysoka gorączka, zaburzenia widzenia lub gdy ból często nawraca. Na ból epizodyczny warto zalecić spacer, następnie odpoczynek z odcięciem bodźców słuchowych i wzrokowych oraz picie dużej ilości płynów (odwodnienie jest jedną z możliwych przyczyn bólu głowy).

Szczepienia a ciąża

Warto dysponować rzetelną wiedzą dotyczącą szczepień ciężarnych, zwłaszcza obecnie, w dobie ruchów anty-szczepionkowych. To ważne, bo ciąża jest przeciwwskazaniem do wykonania niektórych, a nie wszystkich szczepień. Należą do nich przede wszystkim szczepionki żywe, czyli przeciwko gruźlicy, odrze, śwince, różyczce, ospie wietrznej i doustna przeciwko polio.

Należy podkreślić, że przypadkowe zaszczepienie w ciąży szczepionkami żywymi nie stanowi wskazania do przerwania ciąży. Dotychczas nie udowodniono jednoznacznie, że mają one negatywny wpływ na płód.

Jeśli są ku temu wskazania, ciężarna może przyjąć szczepionkę przeciwko wirusowemu zapaleniu wątroby typu B, grypie, tężcowi. W sytuacji konieczności można także podać szczepionkę przeciwko wzw A, wściekliźnie i meningokokom.

Odpowiada ekspert: Dla kogo są badania prenatalne i czemu służą

Rozmowa z prof. nadzw. dr. hab. n. med. Jarosławem Kalinką, kierownikiem Kliniki Perinatologii Uniwersytetu Medycznego w Łodzi oraz ordynatorem Oddziału Perinatologii i Bloku Porodowego Specjalistycznego Szpitala im. M. Madurowicza w Łodzi.

Czy za pomocą badań prenatalnych można wykryć każdą wadę genetyczną płodu?
Protokół badań prenatalnych, który obejmuje m.in. wykonywany w pierwszym trymestrze ciąży test PAPP-A (Pregnancy-associated plasma protein A) i badanie ultrasonograficzne 11.-14. tygodnia ciąży, a następnie badanie ultrasonograficzne 20.-22. tygodnia ciąży, pozwala na wykrycie większości wad genetycznych płodu.

Przyjmuje się, że badania prenatalne są skuteczne w około 95% przypadków – wykazują zarówno zaburzenia o podłożu genetycznym, jak i wady rozwojowe płodu.

Panuje przekonanie, że badania prenatalne są przeznaczone dla kobiet po 35. roku życia, których wcześniejsze potomstwo miało wady genetyczne lub w których rodzinie występują przypadki chorób genetycznych.
To bardzo złe podejście do badań prenatalnych. Kiedyś rzeczywiście tak się uważało. Starsza pacjentka była kierowana na badania, gdyż wraz z wiekiem faktycznie rośnie ryzyko wystąpienia wad genetycznych u płodu. Poza tym, jeśli już raz urodziła dziecko z zaburzeniami albo w jej rodzinie były takie przypadki, trzeba brać pod uwagę fakt, że sytuacja może się powtórzyć.

Przy tych ustaleniach pozostajemy do dziś; oznacza to, że takie pacjentki prowadzimy specjalną diagnostyką. One muszą poddać się badaniom prenatalnym, bo ryzyko urodzenia dziecka z wadą jest u nich wysokie. Jednak obecnie przyjmuje się, że badania prenatalne przeznaczone są dla wszystkich kobiet w ciąży.

Nawet dla młodych, zdrowych z prawidłowo przebiegającą ciążą?
Tak. W żadnym wieku nie można bowiem zagwarantować niewystąpienia wady płodu. To prawda, wiemy, że istnieje podwyższone ryzyko urodzenia dziecka z trisomią, czyli zespołem Downa, przez kobiety 35-letnie i starsze. Dzisiaj przyjmujemy jednak, że u każdej ciężarnej, bez względu na wiek, istnieje ryzyko wystąpienia wady genetycznej.

Jakiego rodzaju badania prenatalne może wykonać zdrowa kobieta spoza grupy ryzyka wystąpienia wad płodu?
Badanie nieinwazyjne (USG, test PAPP-A i test potrójny), które zwykle wykonuje kobieta zdrowa bez obciążenia wadami genetycznymi, wykazuje podejrzenie konkretnej wady, ale nie daje ostatecznego rozpoznania. Jeśli ryzyko wystąpienia np. zespołu Downa lub Patau jest 1 do 20 tysięcy, to jest ono nikłe.

Praktycznie można je wykluczyć (choć teoretycznie istnieje), więc nie jest wymagana dalsza diagnostyka.

Natomiast jeżeli badania nieinwazyjne wykażą ryzyko np. 1 do 20, czyli wysokie, należy bezwzględnie pogłębić diagnostykę. Taka pacjentka kierowana jest na badania inwazyjne (tj. amniopunkcję), które w sposób ostateczny określą kariotyp płodu i dadzą stuprocentową odpowiedź, czy nosi ona dziecko zdrowe, czy z wadami.

Czy każda kobieta w ciąży, która chce uzyskać odpowiedź, czy dziecko nie ma wad, może wykonać badania prenatalne bezpłatnie, tzn. refundowane przez NFZ?
Bezpłatne badania prenatalne przeznaczone są dla kobiet, które ukończą 35 lat w momencie porodu, oraz dla pań, które już urodziły dziecko z wadą genetyczną w poprzedniej ciąży, jak również dla tych, w których rodzinie wystąpiły wady genetyczne lub rozwojowe płodu. Jest jeszcze inna grupa kobiet w ciąży, które korzystają z bezpłatnych badań prenatalnych. To panie, u których wynik badania ultrasonograficznego jest nieprawidłowy.

Wystarczy, że lekarz w badaniu ultrasonograficznym określi pewne wskaźniki, czyli na przykład NT – przezierność fałdu karkowego między 11. a 14. tygodniem ciąży, jako nieprawidłowy, wtedy dla tych kobiet badania są bezpłatne.

Jeśli kobieta bez wskazań chce wykonać badania prenatalne prywatnie, czy są one drogie?
Połączony test podwójny PAPP-A razem z USG to koszt w granicach 350-400 zł.

Słyszałam, że przyszła mama może wykonać nieinwazyjne badania prenatalne sama w domu. Wystarczy, że skorzysta z testów dostępnych np. w Internecie i wyśle specjalną bibułkę z krwią do laboratorium. Czy takie badanie jest wiarygodne?
Nie jestem w stanie określić, na ile takie badania są skuteczne i czy wykrywają ewentualne wady płodu. W tej chwili od badań z suchej kropli krwi raczej się odchodzi.

Na pewno wiarygodne są badania z krwi robione w laboratorium, które polegają na pomiarze różnych substancji w krwi matki. W teście podwójnym określa się stężenie wolnej podjednostki glikoproteiny beta-hCG oraz alfa-fetoproteiny (by ocenić ryzyko wystąpienia u płodu zespołu Downa i Edwardsa), zaś w teście potrójnym – alfa-fetoproteiny, gonadotropiny kosmówkowej i wolnego estriolu (by określić również ryzyko wad układu nerwowego i wad powłok jamy brzusznej płodu).

Warto również pamiętać, że na wynik może mieć wpływ rodzaj transportu. W swojej praktyce nie stosuję tego typu badań także z tego powodu, że nie jest to pełna diagnostyka. Wykonując test podwójny czy potrójny, należy brać pod uwagę również wynik badania ultrasonograficznego.

To jest niezwykle istotne, gdyż test podwójny wykonuje się między 11. a 14. tygodniem ciąży i zupełnie inaczej kształtuje się wynik przezierności fałdu karkowego w 11. tygodniu niż w 14., trochę inaczej zachowują się hormony w 11. i 14. tygodniu ciąży. Dodanie do wyników testu biochemicznego wyniku badania ultrasonograficznego zwiększa czułość wykrywania wad płodu.

Anna Jaworska, specjalista medycyny rodzinnej, aj@farmacjaija.pl

„Farmacja i Ja" grudzień 2011

Przeczytaj także na temat seksu w ciąży - głównych obawach i przeciwwskazaniach.