Emocjonalna huśtawka

Psycholog Edyta Żółtowska-Górska  o przełomowych momentach w życiu kobiety związanych ze zmianami hormonalnymi i towarzyszących im emocjach.

Pierwszy trudny czas przychodzi wraz z dojrzewaniem i pierwszą miesiączką. Nagle mała dziewczynka musi zapanować nad nową sytuacją. Jej ciało się zmienia, a ona nie ma nad tym żadnej kontroli. Nie wie, czy będzie brzydkim kaczątkiem, czy pięknym łabędziem – to ją przeraża i sprawia, że w jej głowie rodzi się tysiące pytań, z których większość pozostaje bez odpowiedzi.

Dojrzewanie – labilność uczuciowa

Nastolatka musi się odnaleźć w nowej zupełnie sytuacji: dotychczas była istotą aseksualną, teraz nagle zaczyna budzić emocje i to nie tylko w kolegach ze szkoły. Do tego dochodzą  problemy z koleżankami – coraz więcej w tej relacji jest współzawodnictwa i zazdrości. W domu też jest trudno: rodzice wciąż widzą małą dziewczynkę, a młoda kobieta pragnie innego traktowania. Dlatego charakterystyczna dla tego okresu jest labilność emocjonalna. Nastolatki szybko wpadają z euforii w rozpacz. Reagują nieadekwatnie do sytuacji – wszystko jest tragedią albo najszczęśliwszą rzeczą na świecie. Uwaga! Tych emocji nie można lekceważyć – młode dziewczyny naprawdę tak mocno wszystko przeżywają. Komentarze typu: „Nie ma się czym przejmować, to tylko chłopak” albo „Nie ekscytuj się, to tylko impreza”, ranią ich uczucia. Osoby towarzyszące młodym ludziom w dojrzewaniu powinny poważnie podchodzić do ich dobrych i złych emocji, i dyskretnie wspierać ich w przeżywaniu.

Ciąża – lęki i radości

Drugi ważny moment w życiu kobiety, w którym burza hormonów zaczyna szaleć, to ciąża. Życie znów wyznacza jej nową, nieznaną rolę społeczną. Już teraz nie jest tylko kobietą, staje się matką. Pojawił się ktoś, kto nie tylko zapanował nad jej ciałem i drastycznie je zmienia, ale także zrewolucjonizuje inne obszary życia. Odbierze wolność, zmusi do zrezygnowania z pracy, wprowadzi nowe zasady w relacjach z partnerem. Te wszystkie zmiany, które wiążą się z dzieckiem, budzą w przyszłych mamach lęk. Dodatkowym źródem strachu jest fakt, że nagle kobieta uświadamia sobie, że teraz jest odpowiedzialna nie tylko za siebie, ale już na zawsze będzie nie niej ciążyła odpowiedzialność za dziecko. Mając świadomość, jak trudne jest życie i ile zagrożeń czyha na nas każdego dnia, trudno nie bać się o los swojego dziecka. W takich „trudnych” momentach ciąży bardzo ważne jest wsparcie otoczenia. Komentarze typu: „Jak pogodzisz pracę z wychowaniem dziecka?”, snucie opowieści o niesypiających całymi tygodniami matkach, a także o wszystkich chorobach genetycznych, które może mieć płód, lepiej zachować dla siebie, a kobietę oczekującą dziecka utwierdzać w przekonaniu, że da radę i zapewniać, że zawsze może liczyć na naszą pomoc. Na szczęście hormony, które wydziela organizm kobiety w czasie ciąży, skłaniają ją nie tylko do przygnębiających przemyśleń, ale również dają jej siłę i na skompletowanie wyprawki, i także na przygotowanie domu.

Menopauza – czas przemijania

Potem trzeba stanąć oko w oko z menopauzą. To bardzo trudny moment – kobieta zaczyna się powoli żegnać z oznakami swojej kobiecości. Przestaje miesiączkować, nie może już rodzić. Do tego dochodzą reakcje mężczyzn – w coraz mniejszym stopniu jest postrzegana jako atrakcyjna partnerka seksualna, nie jest już uwodzicielką. Niełatwo też pogodzić się ze spojrzeniami innych kobiet – zwłaszcza w pracy. Wydaje się, że wszystkie są młodsze, ładniejsze, mądrzejsze. To wywołuje uczucie utraty czegoś ważnego, a także sprawia, że kobieta jest mniej pewna siebie. To także czas, gdy trzeba się pogodzić z nieuchronnością przemijania. Przypadłości zdrowotne, ale także poważne choroby są teraz bardziej prawdopodobne. Pojawia się myśl o zbliżającej się śmierci, to wszystko potęguje uczucie straty i strachu. Najlepszą receptą na ten czas jest radość życia, czerpanie przyjemności z małych rzeczy: spaceru, spotkania z przyjaciółką. Gdy burza hormonalna minie, okaże się, że kobieta wcale nie staje się mniej kobieca, atrakcyjna, pociągająca, a młodsze koleżanki może mają mniej zmarszczek, ale, co za tym idzie, mają też mniej doświadczenia i gorzej sobie radzą z wyzwaniami codzienności.

Edyta Żółtowska-Górska, psycholog

„Farmacja i Ja”, styczeń 2010