Skóra jak jedwab. To za mało. Musi być zdrowa!

Problemy z nogami

Każdego roku wykonują kilka milionów kroków, dźwigając ciężar całego ciała. To ogromna codzienna praca. Nic więc dziwnego, że do apteki zgłasza się...

Jesienne przeziębienia

Ze statystyk wynika, że corocznie w okresie jesiennym co czwarty Polak łapie przeziębienie

W rytmie hormonów

Nie są budulcem organizmu, nie dostarczają energii, a mimo to odgrywają w naszym życiu niezwykle ważną rolę. Wytwarzamy w sumie ponad 100 hormonów,...

Jest „tylko” powłoką i może dlatego jej dolegliwości są dla nas głównie problemem estetycznym. Tymczasem skóra to jeden z najważniejszych narządów.  Ma do wypełnienia szereg zadań: kontroluje utratę ciepła, chroni przed drobnoustrojami. Zmianą wyglądu daje znać, że we wnętrzu organizmu dzieje się coś niepokojącego. Powinniśmy troszczyć się o nią, bo warto.

Szacunek budzą same jej wymiary – powierzchnia skóry dorosłego człowieka wynosi ok. 2 m2 oraz stanowi 5-6% całkowitej masy ciała. Grubość skóry waha się od 1,5 mm do 5 mm. Najcieńsza jest na powiekach, najgrubsza na piętach, karku i grzbiecie. Nigdy nie jest idealnie gładka. Zawsze pokryta jest mikroskopijnymi bruzdkami, dzielącymi ją na małe „poletka”. Na wewnętrznej powierzchni dłoni i na podeszwach dodatkowo widoczne są długie, równoległe linie. Na opuszkach palców rąk linie te zaginają się, tworzą pętle i łuki. To linie papilarne, u każdego inne – nasz osobisty kod kreskowy.

Skóra i jej przydatki

Skóra składa się z trzech podstawowych warstw: naskórka, skóry właściwej i tkanki podskórnej.

• Naskórek jest jej częścią zewnętrzną. Ma ok. 1-2 mm grubości, a w miejscach, które są często uciskane, jeszcze więcej. Naskórek tworzą głównie keratynocyty – dojrzewające komórki nabłonkowe (95% wszystkich komórek naskórka). Ułożone są w poprzek jego powierzchni. Oprócz keratynocytów znajdują się w nim m.in. komórki barwnikowe pochodzenia nerwowego, nadające skórze kolor (melanocyty), komórki pochodzenia szpikowego, odpowiedzialne za reakcje immunologiczne i komórki układu nerwowego, rejestrujące bodźce zewnętrzne (dotyk, ucisk, ciepło). W naskórku są też glikolipidy, które nie przepuszczają wody z głębszych warstw organizmu na zewnątrz. Naskórek wciąż ulega odnowie. Wierzchnia warstwa jest zrogowaciała i nieustannie się złuszcza. Na miejsce złuszczonych komórek stale napływają nowe, powstałe dzięki podziałowi komórek położonych w głębszych warstwach naskórka. Proces przechodzenia komórki do powierzchni trwa ok. 28 dni. Prawidłowo liczba komórek złuszczonych równa się liczbie nowych. Czasem ta równowaga zostaje zakłócona, np. gdy proces odnowy jest dłuższy niż proces złuszczania (tak się dzieje, gdy organizm się starzeje) lub na odwrót – gdy liczba komórek nowych przeważa nad złuszczającymi się (tak jest w łuszczycy).
• Skóra właściwa zbudowana jest głównie z tkanki łącznej. Składają się na nią włókna sprężyste, kolagenowe, elastynowe i retykulinowe zespolone substancją podstawową. To dzięki nim skóra jest napięta i elastyczna. Górna warstwa skóry właściwej, tzw. brodawkowa, jest luźniejsza i ma falistą powierzchnię. Tworzy wpuklenia do naskórka, tzw. brodawki, w których są m.in. naczynia krwionośne, umożliwiające odżywienie naskórka (w naskórku nie ma naczyń krwionoś-nych). Głębsza warstwa, tzw. siateczkowata, ma zwartą strukturę. Skóra właściwa stanowi magazyn wody. W młodości woda stanowi 70% jej składu, z upływem czasu ta ilość się zmniejsza. Są w niej też gruczoły łojowe, potowe i włókna nerwowe.
• Tkanka podskórna łączy skórę właściwą z wnętrzem organizmu – mięśniami, kośćmi, ścięgnami. Jest najgrubszą częścią skóry i pełni funkcję ochronną. Zabezpiecza przed uciskiem i uderzeniami, izoluje przed nagłymi zmianami temperatury. Zbudowana jest z komór wypełnionych tkanką tłuszczową. Ściany komór są utworzone przez włókna kolagenowe i włókna sprężyste. Stopień wypełnienia komór tłuszczowych (a więc jej grubość) jest zmienny i zależny od płci, wieku, gospodarki hormonalnej, umiejscowienia w organizmie, także od stylu życia.

Wytwory naskórka

W skórze znajdują się także tzw. przydatki: gruczoły łojowe, potowe, włosy i paznokcie.

• Gruczoły łojowe znajdują się na całej skórze, z wyjątkiem skóry dłoni i stóp. Uchodzą do mieszków włosowych. Ich wydzielina natłuszcza włosy i naskórek. Przeciętnie jest ich ok. 100 na cm kw. (kilka razy więcej na skórze w rejonie ciemienia). Wytwarzany przez nie łój jest mieszaniną kwasów tłuszczowych, cholesterolu i jego estrów, wosków i skwalenu. Ma bakterio- i grzybobójcze własności, chroni skórę przed wysychaniem. Niewielka ilość gruczołów łojowych (10%) umiejscowiona jest m.in. w kącikach ust, w błonie śluzowej warg sromowych mniejszych, na powiekach, w otoczeniu sutka.
• Gruczoły potowe uchodzą na powierzchnię skóry lub do mieszka włosowego. Wydzielają pot, który zawiera wodę, chlorek sodu (NaCl) oraz zbędne związki powstałe w czasie przemian metabolicznych, np. amoniak, mocznik, kwas moczowy. Gruczoły potowe ekrynowe rozmieszczone są równomiernie na całym ciele, jest ich 2-5 mln, więcej na dłoniach i podeszwach stóp, natomiast nie ma ich na wargach i części zewnętrznych narządów płciowych. Gruczoły potowe apokrynowe to tzw. gruczoły wonne. Zawsze uchodzą do mieszków włosowych. Znajdują się pod pachami, w okolicach narządów płciowych i odbytu. Zaczynają funkcjonowanie dopiero w czasie dojrzewania płciowego. Wydzielają lepki pot, głównie pod wpływem emocji, bólu, tarcia. Charakterystycznego ostrego zapachu nabiera on dopiero pod wpływem bakterii.
• Włosy wy rastają z mieszków włosowych, które są w skórze właściwej. Mieszki rozsiane są na całej powierzchni skóry z wyjątkiem podeszew, wewnętrznej części dłoni, warg, brodawek sutkowych, części zewnętrznych narządów płciowych. Najwięcej jest ich na głowie, ok. 300 na cm kw., na pozostałej powierzchni skóry ok. 10 na cm kw. Chronią i izolują głowę i skórę głowy, brwi i rzęsy osłaniają oczy, są wrażliwe na dotyk. Wymieniają się co 3-5 lat. Wyrastają wskutek podziału komórek w korzeniu, rosną ok. 0,3 mm dziennie (ok. 10 cm rocznie). Gdy wyłaniają się ze skóry, są już martwe, choć jeszcze rosną. Z czasem wypadają z mieszka włosowego, a na ich miejsce wyrastają następne. Po 40. roku życia zaczynają rosnąć wolniej.
• Paznokcie pokrywają końcowe części kości paliczkowych palców nóg i rąk, chroniąc ich końce. Wspomagają też palce w ich pracy, np. przy wykonywaniu precyzyjnych czynności, podnoszeniu, drapaniu. Nie są unerwione, a jednak świetnie przez nie czujemy najdrobniejszy dotyk – zatopione są bowiem we wrażliwej tkance. Składają się z widocznej płytki (twardej blaszki) i ukrytego pod naskórkiem korzenia (macierzy).

Pracowity narząd

Skóra chroni i odgradza ustrój człowieka od środowiska zewnętrznego, a jednocześnie pełni rolę pośrednika między nimi.

• Jest naszym wszechstronnym bodyguardem. Skóra zabezpiecza wnętrze organizmu przed uszkodzeniami mechanicznymi. Jest jędrna, elastyczna i wytrzymała – zrogowaciały naskórek chroni przed otarciami, elastyczne włókna skóry właściwej i wypełniona tłuszczem tkanka podskórna działają jak amortyzator. Skóra stanowi też skuteczną barierę dla drobnoustrojów chorobotwórczych i toksyn, dzięki tzw. płaszczowi tłuszczowemu, własnej florze bakteryjnej, która nie dopuszcza do przetrwania i rozwoju szkodliwych bakterii lub wirusów. Z kolei melanocytom i wytwarzanej przez nie melaninie zawdzięczamy ochronę przed promieniowaniem ultrafioletowym, na które wystawiamy się podczas przebywania na słońcu. Ciemnienie skóry pod wpływem działania słońca jest dowodem uaktywnienia się melaniny. Drobinki melaniny gromadzą się w komórkach i częściowo chronią je przed uszkodzeniami.
• Dba o optymalną temperaturę ciała. W skórze znajduje się rozbudowana sieć naczyń krwionośnych, które w zależności od temperatury otoczenia kurczą się (kumulują wtedy ciepło) lub rozszerzają (oddają więcej ciepła na zewnątrz). Dzięki temu chronią organizm przed wychłodzeniem i przegrzaniem. Poza tym przy wysokiej temperaturze zewnętrznej do pracy włączają się gruczoły potowe. Wytwarzany przez nie pot paruje i zapobiega przegrzaniu.
• Zapobiega utracie wody. Ciało człowieka składa się w dużej mierze z wody i jest ona niezbędna do życia. Przed jej niekontrolowanym ubytkiem wskutek parowania chronią obfite pokłady glikolipidów, które znajdują się w naskórku.
• Odbiera bodźce zewnętrzne. Skóra ostrzega i chroni przed uszkodzeniami ciała. Zawiera gęstą sieć zakończeń nerwowych, które są wrażliwe na dotyk, ucisk, ból, ciepło, zimno. By przekonać się, jak są ważne, wystarczy wyobrazić sobie, że dotykamy gorącego garnka i nie czujemy bólu.
• Wytwarza witaminę D. Pod wpływem działania światła słonecznego zachodzi synteza witaminy D3 z zawartego w skórze 7-dehydrocholesterolu.
• Jest magazynem energii. W tkance podskórnej gromadzi się tłuszcz. 1 kg tego tłuszczu ma wartość ponad 9000 kcal. To może pokryć zapotrzebowanie energetyczne na 3-4 dni.

Skąd ten kolor

O tym, jakie skóra ma zabarwienie, decyduje pigmentacja, czyli zdolność wytwarzania ciemnego barwnika – melaniny. Melaninę produkują melanocyty, które znajdują się w spodniej warstwie naskórka. Synteza melaniny nasila się, gdy organizm jest wystawiony na naświetlanie promieniami UV. Pod wpływem melaniny skóra szybko zmienia swoje zabarwienie i ciemnieje, jednak nie u każdego w równym stopniu. Melanina występuje w dwóch formach – eumelanina jest barwnikiem czarnobrązowym, feomelanina – żółtopomarańczowym. Pierwsza dominuje u osób o ciemnej karnacji. Jasny kolor skóry i rudawe włosy oznaczają, że w skórze przewagę ma feomelanina – to właśnie ona sprawia, że tkanki są wrażliwe na promieniowanie ultrafioletowe, skóra ma skłonność do przebarwień i pojawiania się znamion barwnikowych.

Znaczenie mają też genetyczne skłonności, częstotliwość ekspozycji na światło i gospodarka hormonalna (wytwarzanie melaniny stymulują np. hormony tarczycy, histamina, estrogeny, melanotropina, natomiast hamują hormony kory nadnerczy). Okresowo na kolor skóry wpływają też barwniki żółci, leki lub zatrucie metalami ciężkimi.

Kłopotliwe plamki

Przyczyną przebarwień skóry są zaburzenia w jej pigmentacji. Dotyczą właściwie każdego, choć najwięcej mają ich ludzie w starszym wieku.

• Przebarwienia miejscowe powstają w wyniku długotrwałego opalania, przebytych stanów zapalnych, uszkodzeń mechanicznych (np. wskutek ocierania się skóry o bieliznę). Mogą być efektem działania leków, niedoboru witamin lub zakłócenia metabolizmu. Należą do nich m.in. piegi i znamiona barwnikowe. Skłonność do piegów jest dziedziczna. Pojawiają się, gdy zdrowe melanocyty wytwarzają za dużo melaniny, głównie na częściach ciała narażonych na działanie promieni UV, czyli na twarzy, ramionach i szyi. Natężenie piegów zależy od pory roku; zimą jest ich znacznie mniej niż latem. 
Natomiast znamiona barwnikowe powstają wskutek nagromadzenia w skórze komórek melanocytopodobnych lub zmienionych melanocytów. Wrodzone znamiona są zazwyczaj pojedyncze. Gdy są duże, niosą ryzyko współistnienia zmian w narządach wewnętrznych. Mogą też z czasem zezłośliwieć. Nabyte znamiona pojawiają się najczęściej w młodości, raz jest ich więcej, raz mniej, bo czasami zanikają. Ma je każdy dorosły człowiek – w Europie Środkowej przeciętnie po 20-30.
• Przebarwienia rozlane (choć czasem trudno je odróżnić od dużych miejscowych) są efektem chorób wewnętrznych, np. cukrzycy, niedoczynności lub nadczynności tarczycy. Często są jednym z objawów niedomagania układu pokarmowego, np. chorób wątroby i nerek lub zespołu złego wchłaniania.

Gdy pojawia się nowotwór

Skóra przez całe życia odnawia się, bo stare komórki obumierają i złuszczają się, a na ich miejsce, wskutek podziałów, pojawiają się nowe. Zwykle proces ten przebiega zgodnie z kodem genetycznym, jednak czasem kod ten zostaje zmutowany, np. pod wpływem działania promieni UV – komórki tracą wtedy kontrolę nad podziałami. Niekiedy układ odpornościowy niszczy zmutowane komórki. Jeżeli nie zdoła tego zrobić, zaczynają się one namnażać w sposób niekontrolowany. Część nowotworów nie jest groźna dla zdrowia i życia. Łagodnymi nowotworami skóry są m.in. włókniaki, naczyniaki, kaszaki i tłuszczaki. Zwykle usuwa się je chirurgicznie – głównie ze względów kosmetycznych.

• Niebezpieczny rak. Złośliwym nowotworem jest rak skóry. Jest jednym z najczęściej spotykanych nowotworów wśród ludzi białej rasy. Na świecie stanowi niemal 1/3 wszystkich nowotworów złośliwych, w Polsce zagrożenie nim jest mniejsze (10%). Główną przyczyną rozwoju raka skóry jest działanie promieni ultrafioletowych, ale może też być on efektem długotrwałego narażenia na działanie czynników chemicznych (np. środków ochrony roślin, węglowodorów aromatycznych) lub mechanicznych (np. ciągłego ocierania paska biustonosza o skórę). Wyróżniamy trzy rodzaje tej choroby: rak podstawnokomórkowy, kolczystokomórkowy i czerniak.
• Podstawnokomórkowy – najmniej niebezpieczny. Jest mało złośliwy, bo właściwie nie daje przerzutów do odległych narządów. Problem załatwia operacyjne usunięcie raka. Najczęściej pojawia się na skórze twarzy, szyi, grzbiecie dłoni. To guzek twardy i przezroczysty, białawy lub częściowo pigmentowany.
• Kolczystokomórkowy – może dać przerzuty. Jest to łuszcząca się, brodawkowata zmiana, często pokryta strupem. W późniejszym stadium boli, swędzi i krwawi. Pojawia się na głowie, szyi, tułowiu, kończynach, w okolicy narządów płciowych – głównie u osób starszych. Może dawać przerzuty do węzłów chłonnych, a przez krew – do dalszych narządów wewnętrznych (najczęściej do płuc) i wtedy staje się niebezpieczny. Usuwa się go operacyjnie, wraz z tzw. marginesem tkankowym, a uzupełniająco stosuje też radioterapię. Szansa na przeżycie 5 lat po usunięciu zmiany wynosi przeciętnie ok. 90%, jednak zmniejsza się do 30%, jeżeli rak dał już przerzuty do odległych narządów.
• Czerniak – najbardziej złośliwy nowotwór. Statystycznie na każde 10 tys. ludzi dotyka on 12 osób, zwykle w średnim wieku, o jasnej karnacji. Kobiety częściej chorują na czerniaka, pojawia się u nich na twarzy i kończynach. U mężczyzn zdarza się rzadziej, ale pierwotne ognisko często rozwija się w obrębie tułowia, co jest bardzo niebezpieczne. Ryzyko zachorowania na czerniaka zwiększa też obecność atypowych znamion i zmian skórnych oraz dziedziczne skłonności. Rozwój czerniaka postępuje bardzo szybko. Jest wyleczalny tylko we wczesnym stadium, gdy jego grubość nie przekracza 0,75 mm. Po wykryciu trzeba go jak najszybciej usunąć chirurgicznie. Najczęściej daje przerzuty do skóry otaczającej, węzłów chłonnych, płuc, mózgu. Diagnostyka polega na badaniu histopatologicznym (dopiero po wycięciu całego raka) oraz USG węzłów chłonnych (pozwala to sprawdzić, czy rak dał już przerzuty). Gdy zaatakowane są węzły chłonne lub inne narządy, przerzuty również się wycina. Uzupełniająco stosuje się tu też radioterapię. Chemioterapia wykorzystywana jest raczej jako forma leczenia paliatywnego, łagodzącego objawy. Pacjenci zwykle umierają w ciągu kilku lat od rozpoznania, ponieważ najczęściej trafiają do lekarza zbyt późno.

Choroby z autoagresji

Zadaniem układu odpornościowego jest zapewnienie ochrony przed atakiem szkodliwych czynników, np. drobnoustrojów chorobotwórczych. Jednak czasem nieprawidłowo rozpoznaje on własne tkanki, traktuje je jak obce i przeciwko nim kieruje swoje siły. Wywołuje tym tzw. choroby z autoagresji. Należą do nich także niektóre choroby skóry.

Łuszczyca

Jest chorobą powszechną (cierpi na nią 2-3% ludzi), ale wciąż krąży wokół niej wiele mitów i niedomówień. Wbrew powszechnym obawom nie jest zakaźna, nawet jeśli używa się tych samych sztućców co chory albo sypia z nim w jednym łóżku. Jednak nie ma na nią skutecznego lekarstwa. Łuszczyca daje się tylko zaleczać. Zachorować można na nią w każdym wieku, choć najczęściej zdarza się to między 10. a 40. rokiem życia. U zdrowego człowieka proces przemiany komórek (od podziału do obumierania) trwa ok. 28 dni. W łuszczycy – ok. 4 dni. Nowe komórki dojrzewają szybciej niż stare zdążą się złuszczyć. Dlatego na skórze powstaje gruba warstwa martwych komórek, czekających na złuszczenie się. Tworzą one suche łuski, otoczone czerwonobrunatnymi grudkami. Po zdrapaniu łusek ranki zaczynają krwawić, pojawia się stan zapalny z wysiękiem. Najczęściej zmiany występują na kolanach, łokciach, owłosionej skórze głowy. Łuszczyca atakuje również paznokcie, które wtedy żółkną, łamią się, rozwarstwiają, pojawiają się na nich wgłębienia. Choroba nasila się pod wpływem silnych emocji, stresu, przegrzania. Niekorzystnie działają też niektóre pokarmy, np. tłuste, pikantne potrawy, alkohol, ocet, kawa. W leczeniu stosuje się najpierw preparaty kwasu salicylowego w celu usunięcia łusek, a później m.in. maści z witaminą D, A, maści sterydowe. Pomagają też naświetlania, jednak wymaga to wielu zabiegów rozłożonych w długim czasie, gdyż nie wolno przekroczyć tygodniowego limitu ekspozycji na promienie UV. Objawy łuszczycy łagodzi też słońce, ale w rozsądnych dawkach. Skóra chorego na łuszczycę wymaga specjalnej codziennej pielęgnacji. Należy unikać kontaktu z detergentami, używać kosmetyków do skóry wrażliwej i nosić ubrania z miękkich, delikatnych tkanin.

Bielactwo

W tej chorobie zniszczeniu ulegają komórki barwnikowe, czyli melanocyty i w związku z tym organizm wytwarza coraz mniej melaniny. Na skórze powstają odbarwione plamy, często z wyraźną obwódką, które stopniowo powiększają się i zajmują coraz większe fragmenty skóry. Jeżeli odbarwienia pojawiają się na głowie, siwieją również włosy. Na bielactwo choruje 1% populacji, bez względu na rasę. Ponad połowa przypadków zachorowań przypada na ludzi młodych, przed 20. rokiem życia. Chory na bielactwo powinien chronić się przed słońcem, bo opalanie tylko nasila przebarwienia. Najczęstszą metodą leczenia są naświetlania promieniami UVA. Najszybciej repigmentacji ulegają ogniska na twarzy. Najprostszą metodą czasowego radzenia sobie z bielactwem jest kamuflowanie zmian za pomocą kosmetyków. Przy bielactwie zalecane są także dodatkowe badania, ponieważ choroba ta często współistnieje z innymi chorobami autoimmunologicznymi, np. zapaleniem tarczycy albo niedokrwistością złośliwą.

Pęcherzyca

Jest ciężką chorobą przewlekłą, bywa niebezpieczna dla życia. Choć uznaje się ją za chorobę z autoagresji, nie wyklucza się, że może być efektem zakażenia nieznanym wirusem. Na skórze i błonach śluzowych chorego pojawiają się liczne pęcherze, wypełnione płynem surowiczym. Łatwo pękają i powodują powstawanie bolesnych ranek i nadżerek. W czasie zaostrzenia choroby pojawia się też wysoka gorączka i dreszcze. Trudno ustalić, co powoduje nasilenie choroby. Wiadomo, że mogą to być leki albo niektóre pokarmy (np. cebula, czosnek). W leczeniu (długotrwałym) stosuje się glikokortykosteroidy oraz leki immunosupresyjne (tłumiące działanie układu odpornościowego). Zewnętrznie pomaga stosowanie środków odkażających.

Trądzik dotyka nie tylko młodych

Jest przypadłością bardziej kłopotliwą niż niebezpieczną, choć nieleczony i zaniedbany może pozostawić po sobie szpecące blizny. Objawy trądziku to zaskórniki, krostki, grudki, a w nasilonej postaci torbiele z ropną wydzieliną – na twarzy, dekolcie, plecach. Aż 80% ludzi dotkniętych trądzikiem to młodzi w wieku 12-18 lat. Jednak coraz częściej staje się on dolegliwością trzydziestolatków. Główną przyczyną pojawienia się trądziku jest nadmierna produkcja łoju skórnego. Łój ten miesza się ze złuszczającymi się komórkami mieszków włosowych, gęstnieje i często zatyka ujścia gruczołów łojowych. Gruczoły wypełniają się nim i tak powstają zaskórniki. Gdy do gruczołów nie dochodzi tlen, rozwijają się w nich bakterie beztlenowe, które wywołują stan zapalny. Zaskórniki przekształcają się wtedy w krosty ropne. Nie ma dowodów, że przyczyną zaostrzenia trądziku może być niewłaściwa dieta, natomiast na pewno sprzyja mu aktywność hormonów płciowych, zwłaszcza androgenów – dlatego właśnie pojawia się dopiero w wieku pokwitania. Krost nie należy wyciskać ani dotykać twarzy dłońmi. Drażniąco działa nawet noszenie nakryć głowy mocno przylegających do czoła.

Zaawansowany trądzik leczy się antybiotykami stosowanymi doustnie i miejscowo. Pomagają też preparaty cynku, leki zawierające witaminy z grupy B. Ślady i blizny po trądziku usuwa się laserem, za pomocą peelingu medycznego i mikrodermabrazji (ścierania zewnętrznych warstw skóry przy użyciu kryształków tlenku glinowego).

Trądzik różowaty jest chorobą osób dojrzałych (30-50 lat). Najczęściej dotyka on kobiet o jasnej karnacji. Skłonność to tego trądziku się dziedziczy. Sprzyjają mu też pewne choroby wewnętrzne, np. nadciśnienie tętnicze, choroby układu pokarmowego, zaburzenia hormonalne. Najpierw zaczyna czerwienieć skóra nosa, czoła i policzków, potem pojawiają się krosty i grudki. Z czasem nos i policzki nabierają sinoczerwonego zabarwienia, mogą też rozszerzać się drobne naczynia krwionośne (powstają tzw. pajączki naczyniowe). Nasilenie objawów mogą powodować: stres, gorączka, ostre potrawy, gorące napoje, alkohol, mróz, wiatr, słońce, intensywne ćwiczenia fizyczne. Trądzik różowaty leczy się preparatami z metronidazolem lub innymi antybiotykami oraz preparatami z pochodnymi witaminy A. Skóra wymaga starannej pielęgnacji specyfikami do skóry wrażliwej oraz stosowania kremów z filtrem przeciwsłonecznym (SPF 15 lub większy).

Łatwo się nimi zarazić

Uparta grzybica

„Złapać” można ją w każdej chwili – dotykając chorego człowieka, głaszcząc psa, chodząc boso na basenie, używając pożyczonego ręcznika, bo chorobotwórcze grzyby są wszędobylskie. Podatność na zakażenie nie jest wynikiem braku higieny. To raczej nadmierna dbałość o czystość sprawia, że skóra zmienia pH, staje się „wyjałowiona”, a przez to mniej odporna na kontakt z zarodnikami grzybów. Grzyby lubią ciepło i wilgoć, dlatego często zarażamy się nimi w hotelowej łazience, na basenie, w saunie, w przebieralni. Zagnieżdżają się w naskórku, włosach, paznokciach i wywołują objawy choroby. Grzybica pojawia się w różnych partiach ciała, także na głowie, jednak najczęściej atakuje stopy (zwłaszcza podeszwy i przestrzenie międzypalcowe) oraz paznokcie stóp. Zaczyna się od rumienia otoczonego ciemniejszą obwódką. Potem to miejsce zaczyna swędzieć i piec, skóra łuszczy się i pęka. Paznokcie żółkną, grubieją, rozwarstwiają się, podnoszą się i bolą, tak że trudno jest włożyć nawet najwygodniejsze obuwie.

Na grzybicę nie chorują dzieci. To choroba ludzi dojrzałych, głównie mężczyzn, m.in. żołnierzy, górników, sportowców, zwykle noszących kryte buty z materiałów, które nie przepuszczają powietrza. Zakażeniu grzybicą sprzyja obniżenie odporności, np. po długiej kuracji antybiotykowej, wskutek zaburzeń hormonalnych, otyłości lub cukrzycy. Leczenie wymaga cierpliwości i konsekwencji, ponieważ grzybicą łatwo zarazić się ponownie we własnym domu, np. wkładając zainfekowane wcześniej buty lub używając starego pumeksu. Leki, także doustne preparaty przeciwgrzybiczne stosuje się długo, nawet 6 miesięcy. W skrajnych przypadkach grzybicy paznokcie usuwane są chirurgicznie. W czasie leczenia należy rygorystycznie przestrzegać higieny – używać nowych, wyłącznie swoich akcesoriów higienicznych, nie chodzić boso, często wymieniać pumeks i gąbkę.

Liszajec

Utrapienie dzieci. Jest chorobą bakteryjną, dotyka głównie dzieci w wieku przedszkolnym i szkolnym. Najpierw wokół ust i nosa pojawiają się drobne pęcherzyki, które pękają i szybko zasychają. Powstają nadżerki pokryte miodowożółtymi, mocno swędzącymi strupkami. Drapane, roznoszą się na większe fragmenty skóry, także szyję i ręce. Liszajec musi być leczony, bo zakażona osoba jest ogniskiem choroby, a bakterie, które go wywołują, mogą spowodować poważne powikłania, np. kłębuszkowe zapalenie nerek lub uszkodzenie zastawek serca. Leczy się go tłustymi maściami z dodatkiem antybiotyku. Chory powinien pozostawać w tym czasie w domu, bo choroba bardzo łatwo się roznosi.

Niebezpieczna róża

Bakterie wywołujące tę chorobę dostają się do organizmu przez błony śluzowe lub uszkodzoną skórę. Jej pierwszym objawem jest rumień na twarzy lub na nogach (zwykle u osób mających żylaki). Jest mocno odgraniczony i połyskujący. Zmiana na początku jest niewielka, potem się rozszerza. Skóra w tym miejscu boli, może się łuszczyć i pękać, a wtedy z ranek sączy się płyn surowiczy. Towarzyszy temu ogólne złe samopoczucie, dreszcze, wysoka gorączka. Zakażenie szerzy się drogami naczyń limfatycznych. Może doprowadzić do zapalenia naczyń limfatycznych i żylnych. Różę leczy się antybiotykami, uzupełniająco przyjmuje się leki przeciwbólowe i przeciwgorączkowe. Chory powinien leżeć w łóżku.

Brodawki to też choroba

Często traktujemy je jako defekt kosmetyczny, w rzeczywistości są objawem choroby wywołanej przez wirusy brodawczaka ludzkiego (HPV, human papillomavirus). Dotychczas scharakteryzowano ponad 70 odmian tego wirusa, a 30 kolejnych zidentyfikowano. Każdy z nich wywołuje inne brodawki. Większość jest niegroźna dla zdrowia, jednak niektóre z nich mogą wywołać nowotwory skóry lub błon śluzowych (genotypy HPV 16, 18, 33 znajdowane są w śluzówce osób chorych na nowotwory narządów płciowych). Brodawki należą do najczęstszych zmian skórnych. Łatwo się nimi zarazić – korzystając z tych samych przyborów toaletowych, na basenie, u kosmetyczki, nawet podając rękę osobie zarażonej. Pojawiają się na dłoniach, stopach, twarzy. Są niemal chorobą zawodową lekarzy, kosmetyczek, masażystów. Często mają je rodzice małych dzieci. Mogą wystawać ponad poziom skóry, mogą też być zupełnie płaskie. Jedne po prostu są, inne, np. na stopach, wnikają głęboko do skóry i sprawiają ból przy chodzeniu. Rozdrapane brodawki umożliwiają głębsze wnikanie wirusa do organizmu i… kolejny wysiew po jakimś czasie. Szczególnie wrażliwy na zarażenie jest organizm o osłabionej odporności, np. po przebytych infekcjach. Część brodawek znika bez śladu w ciągu 2 lat. Inne trzeba usuwać. Można wybrać metodę powolną i smarować je preparatami zawierającymi kwas salicylowy, mlekowy lub mocznik. Można też usunąć je w trakcie zabiegu dermatologicznego, za pomocą krioterapii, elektrokoagulacji, wyłyżeczkowania.