Konopie w dermatologii i kosmetyce cz. 3

Układ kannabinoidowy, którego elementem są receptory dla kannabinoidów endogennych CB1 i CB2, występuje nie tylko w narządach wewnętrznych organizmu, ale i w skórze człowieka. Wpływ modulowania receptorów kannabinoidowych w skórze właściwej i naskórku budzi zainteresowanie naukowców ze względu na potencjalne możliwości wpływania na ich stan.

System kannabinoidów endogennych jest wpleciony w liczne zjawiska i mechanizmy zachodzące w skórze – w proliferację komórek skóry, ich różnicowanie się oraz utrzymanie skórnej homeostazy, czyli stałości wszystkich procesów decydujących o równowadze funkcjonowania skóry. Odbywa się to poprzez wpływ agonistów bądź antagonistów na receptory lub też poprzez substancje zwiększające poziom endokannabinoidów, jak również poprzez wpływ na modulatory odpowiedzi immunologicznej – produkcję cytokin, chemokin, pozapalnych metabolitów pochodnych kwasu arachidonowego i tlenku azotu.

Choć to jeszcze dziedzina nie dość dokładnie zbadana, to przypuszcza się, że system kannabinoidów endogennych (ang. endocannabinoid system = ECS) pełni rolę ochronną w wielu ostrych i przewlekłych stanach zapalnych skóry. Niektóre badania wskazują, że ECS pełni rolę ochronną w przypadku alergicznych stanów zapalnych skóry. Również badania na myszach  potwierdzają, że nieobecność receptorów kannabinoidowych w skórze objawia się nasiloną odpowiedzią zapalną. Inne badania wskazują, że tylko jeden z receptorów kannabinoidowych (CB2) bierze udział w tym zjawisku.

Nowe metody terapii skórnych

Układ endokannabinoidowy pełni również istotną rolę w ośrodkowych i obwodowych procesach kontrolujących takie zjawiska skórne jak ból i swędzenie. Syntetyczni agoniści receptorów CB oraz endokannabinoidy wykazują potencjalne działanie przeciwbólowe, działając m.in. na zakończenia nerwów czuciowych.

Wymienione zjawiska mogą być podstawą do opracowania nowych metod terapii chorób skóry, np. wynikających z zaburzeń proliferacji komórek skóry właściwej i naskórka – łuszczycy i nowotworów, ale również zaburzeń wzrostu włosów – hirsutyzmu (występowanie nadmiernego owłosienia) i alopecji (łysienie). Trądzik i łojotok to kolejne kierunki działania omawianych związków.

Skórne endokannabinoidy wzmagają syntezę lipidów. Związki hamujące wytwarzanie skórnych endokannabinoidów mogą mieć zatem działanie zmniejszające nasilenie produkcji sebum i poprawę stanu skóry w przebiegu trądziku. I odwrotnie. W przypadkach skóry bardzo suchej pobudzanie aktywności endokannabinoidów może prowadzić do odpowiednio wysokiego stopnia wydzielania lipidów naskórkowych. Fakt ten może być wykorzystany zarówno w dermatologii, jak i kosmetyce. Penetrowanie odpowiednich aktywatorów endokannabinoidów skórnych lub związków łączących się z receptorami CB1/CB2 może regulować przez to inne zjawiska związane z dysfunkcjami skóry suchej – skłonności alergiczne, stany zapalne, w tym atopowe zapalenie skóry, świąd itp.

Doustnie – olej konopny

Istnieje też inny niż przezskórny sposób wykorzystania konopi dla utrzymania odpowiedniego stanu lipidów naskórkowych – spożywanie w diecie oleju tłoczonego z nasion konopi (oleju konopnego) bogatego w wielonienasycone kwasy tłuszczowe. Tak jak inne oleje roślinne uzupełnia niedobory NNKT w organizmie i pozwala na syntezę własnych lipidów naskórkowych będących podstawą prawidłowego jej funkcjonowania i ochrony.

Wyzwania przed nauką

Zanim nauka da odpowiedź na bardziej praktyczne możliwości dermatologicznego oraz kosmetycznego zastosowania preparatów kannabinoidowych na skórę, potrzeba czasu i licznych obserwacji. Potencjalne kierunki działania zostały określone i wiadomo już, że największe korzyści przyniosą chorym na łuszczycę i osobom o skłonnościach do alergii i mającym bardzo suchą skórę.

dr n. farm. Katarzyna Żurowska kz@farmacjaija.pl

Piśmiennictwo
1. Biro T. et al.: The endocannabinoid system of the skin in health and disease: novel perspectives and therapeutic opportunities. Trends Pharmacol. Sci. 2009; 30(8): 411-420.
2. Kupczyk P. et al.: Cannabinoid system in the skin – a possible target for future therapies in dermatology. Experimental Dermatology; 18: 669-679.
3. Callaway J. et al.: Efficacy of dietary hempseed oil in patients with atopic dermatitis 2005; 16 (2 ): 87-94.