Lipowy napar

Zbawienne właściwości lipowego naparu

Peruwiański skarb

W górach Ameryki Południowej rośnie kilkunastocentymetrowa roślina, której wszechstronne właściwości lecznicze zaskakują naukowców. To Lepidium...

Naświetlanie w Skandynawii

Czy wiesz, że w krajach skandynawskich w okresie zimowym jest zalecane korzystanie z solariów? Ma to zapobiegać objawom depresji wynikających z braku światła dziennego.

Nadzieja dla chorych na RZS

Połączenie ekstraktów, które przez lata same z siebie stanowiły jedynie „leki wspomagające", może z powodzeniem stanowić alternatywę dla...

Sama myśl o świeżym naparze lipowym o charakterystycznym słodkawym aromacie w chłodne listopadowe wieczory napawa ciepłem i spokojem. Kwiat lipy to surowiec farmaceutyczny, który, jak niewiele innych, świetnie się sprawdza w okresie jesiennych i zimowych infekcji.

Na początek przypominamy kilka przydatnych informacji o składnikach zawartych w kwiatostanach lipy. To one decydują o głównych kierunkach działania farmakologicznego naparów lipowych.

Jako pierwsze warto wymienić związki śluzowe. Podobnie jak w kwiatach dziewanny lub korzeniu prawoślazu, stanowiące je polisacharydy, pochodne kwasów uronowych, wpływają łagodząco na błony śluzowe dróg oddechowych i wykazują łagodne działanie przeciwzapalne. Przynosi to ulgę w stanach zapalnych górnych dróg oddechowych i nieco łagodzi kaszel. Ze względu na łagodne działanie kwiat lipy miesza się często ze wspomnianymi surowcami roślinnymi o podobnym działaniu i podaje się chorym w postaci naparów. Są również pastylki do ssania lub inne preparaty przypominające cukierki, które zawierają wyciągi z tzw. surowców śluzowych i służą do ochrony gardła.

Napar i kąpiele

Napar jednak ma dodatkowe znaczenie. Gorący rozgrzewa i pozwala choremu odprężyć się i zasnąć. Nie bez powodu wspomina się o działaniu odprężającym, gdyż zawarty w kwiatostanach lipy olejek eteryczny, a zwłaszcza jego składnik – farnezol, ma działanie uspokajające. Podczas leczenia infekcji i przeziębień praktykuje się oprócz podawania gorących naparów lipowych ciepłe kąpiele z dodatkiem kwiatu lipy, lawendy i innych ziół aromatycznych, co odpręża i pozwala na spokojny sen. Stosuje się je zarówno u osób dorosłych, jak i u dzieci – również w przypadkach zbytniego napięcia nerwowego. Przynoszą też ulgę w stresie i zmęczeniu spowodowanym długotrwałym wysiłkiem fizycznym lub umysłowym.

Działanie napotne i przeciwgorączkowe

Tradycyjnie napary z kwiatu lipy były stosowane ze względu na działanie napotne i przeciwgorączkowe. To flawonoidy powodują tę właściwość wodnych wyciągów z kwiatostanu lipy. Działanie to opisywane jest jako zwiększenie wydzielania potu dzięki bezpośredniemu pobudzeniu gruczołów potowych w skórze. Działanie napotne występuje również jako efekt kąpieli w naparze lipowym. Tilirozyd – związek będący strukturalnym połączeniem kwasu p-kumarowego, glukozy i kemferolu – jest też odpowiedzialny za prawdopodobne działanie żółciopędne i ochronne na wątrobę. Nieznany jest jeszcze dokładnie mechanizm tego działania, ale wstępne badania prowadzone na zwierzętach wskazują na wyraźną skuteczność w tym kierunku.

Działanie moczopędne

Z kolei terpeny zawarte w olejku eterycznym kwiatostanów lipy odpowiadają za działanie moczopędne sporządzanych z nich naparów. Sprzyja to wydalaniu zbędnych produktów przemiany materii z organizmu, co w przypadku infekcji ma korzystne znaczenie.

Piśmiennictwo

1. Matsuda et al.: Hepatoprotective principles from the flowers of Tilia argentea (linden): structure requirements of tiliroside and mechanisms of action. Bioorganic & Medicinal Chemistry  2002; 10 (3): 707-12.2002.
2. Szumny D. et al.: Leki roślinne stosowane w chorobach układu oddechowego. Dent. Med. Probl. 2007, 44, 4, 507–515.

dr n. farm. Katarzyna Żurowska

"Farmacja i Ja", listopad 2010