Spokojnie, to tylko melisa

Wzmacniające pnącze

Ze względu na jej właściwości guaranę nazywano eliksirem młodości lub darem od Boga. Przetwory z tej rośliny w krajach Ameryki Południowej...

Naświetlanie w Skandynawii

Czy wiesz, że w krajach skandynawskich w okresie zimowym jest zalecane korzystanie z solariów? Ma to zapobiegać objawom depresji wynikających z braku światła dziennego.

Podstawa homeostazy

Fizjologiczny stan zdrowia człowieka, zwany też homeostazą, oznacza nieprzerwane trwanie wielu przemian metabolicznych. Aby reakcje te były...

Już w czasach Paracelsusa polecana była jako roślina dodająca wigoru i przynosząca ulgę we wszelkich niedomaganiach związanych z układem nerwowym.

Opracowania zielarskie z przeszłości donosiły nie tylko o pozytywnym wpływie melisy na mózg, ale również o korzyściach dotyczących jej wpływu na poprawę pamięci. Dzisiejsze badania wskazują, że poza wspomnianymi właściwościami, melisa może być odpowiedzialna za działanie antybakteryjne oraz rozkurczowe. Modulowanie wskaźników behawioralnych oraz wskazania dotyczące stosowania odnoszą się do jej łagodnie uspokajającego działania  w zaburzeniach zasypiania, w stanach podenerwowania. Przynoszą korzystny skutek w postaci redukcji pobudzenia, niepokoju i stresu. Co ważne, z powodu wieloletniego, a nawet wielowiekowego stosowania melisy, historia jej bezpiecznego użycia jest jasna. Wynika to z braku objawów ubocznych i przemawia za jej bardzo powszechnym stosowaniem.

Nikłe wiadomości na temat mechanizmu działania melisy stanowią spore ograniczenie badań. Sugeruje się, że składniki aktywne zawarte w ekstraktach z liści melisy zawierają aldehydy, flawonoidy, glikozydy monoterpenowe i składniki polifenolowe, wśród których ważne miejsce zajmuje kwas rozmarynowy. Uznaje się, że wymienione składniki leżą u podstaw efektów działania melisy, obserwowanych w badaniach in vitro, w tym potencjalne działanie antyoksydacyjne, jak również zdolność wiązania się z receptorami nikotynowymi i muskarynowymi w tkance kory mózgowej człowieka.

Nowe zastosowania

Niektóre badania próbują wykazać, że preparaty melisowo-walerianowe mogą działać podobnie jak niektóre leki syntetyczne stosowane w zaburzeniach snu. Potwierdzają one też zależne od dawki oraz czasu stosowania uspokajające, wyciszające i antypobudzeniowe działanie melisy stosowanej samodzielnie. Znane jest też jej działanie poprawiające zdolności poznawcze oraz nastrój. I w tych przypadkach skuteczność zależy w dużym stopniu od długości trwania terapii i zastosowanych dawek.

Łagodzenie objawów choroby Alzheimera

Sugeruje się, że w świetle jej właściwości cholinergicznych (wiązanie się z receptorem cholinergicznym) i działania hamującego acetylocholinesterazę, wyciągi z liści melisy mogą skutecznie łagodzić deficyty poznawcze związane z chorobą Alzheimera, która wynika wszak z upośledzenia regulacji cholinergicznej. Dla uzyskania pewności w tej mierze, potrzeba jeszcze wielu badań, ale już dzisiaj można mieć nadzieję na kolejny krok na drodze do łagodzenia objawów choroby.

Różne właściwości

Faktem jest, że sposób przygotowania preparatu melisowego ma wpływ na charakter jego działania. W zależności od użytego do ekstrakcji rozpuszczalnika, właściwości melisy mogą się nieco różnić. Wynika to z obecności w preparatach różnych kompleksów substancji czynnych, co jest efektem zastosowania danego ekstrahenta.

Napary i leki

Melisa stosowana jest najczęściej w postaci ziół do zaparzania: suszonych, rozdrobnionych liści. Ma delikatny, lekko gorzkawy, a jednocześnie cytrynowy posmak i przyjemny zapach. Z liści melisy produkuje się też wyciągi płynne i suche, które służą do przygotowywania płynnych i stałych postaci leku, i to zarówno monopreparatów, jak i produktów złożonych. Melisę najczęściej łączy się z walerianą.

dr n. farm. Katarzyna Żurowska

„Farmacja i Ja”, luty 2010