Cynara znaczy karczoch

Spokojnie, to tylko melisa

Już w czasach Paracelsusa polecana była jako roślina dodająca wigoru i przynosząca ulgę we wszelkich niedomaganiach związanych z układem nerwowym....

Naświetlanie w Skandynawii

Czy wiesz, że w krajach skandynawskich w okresie zimowym jest zalecane korzystanie z solariów? Ma to zapobiegać objawom depresji wynikających z braku światła dziennego.

Roślina z pazurem – hakorośl

Ta niezwykła roślina w stanie naturalnym występuje w Afryce. Rośnie na pustyni Kalahari, suchych stepach i sawannach Namibii, w Botswanie, Angoli,...

Pochodzący najprawdopodobniej z Etiopii karczoch zdobył popularność w basenie Morza Śródziemnego i jest w tamtejszej kuchni częstym produktem. W całej Europie znany jest również jako surowiec w fitoterapii

O jego znaczeniu prozdrowotnym decydują związki aktywne zawarte w liściach oraz zielu. Są to głównie związki o charakterze goryczowym(amara). Ich najważniejszym przedstawicielem jest związek seskwiterpenowy (cynaropikryna), którego zawartość w liściach sięga nawet 6%. Dzięki tak wysokiemu stężeniu może on skutecznie pobudzać wątrobę do wydzielania żółci niezbędnej w procesach trawienia i przyswajania tłuszczów w organizmie. Podobne działanie wykazuje depsyd kwasu 1,5-dikawoilochinowego, zwany też cynaryną. Oprócz działania żółciopędnego przypisuje się mu działanie zmniejszające poziom cholesterolu i lipidów we krwi. To jeszcze nie wszystkie związki czynne liści i ziela karczocha. W kompleksie składników czynnych znajduje się pokaźna grupa flawonoidów, które prawdopodobnie mają największy wpływ na antyoksydacyjną aktywność karczocha. Poza tym triterpeny, a wśród nich taraksasterol i pseudotaraksasterol, jak rów nież sterole (β-sitosterol), garbniki i witaminy A i B.

Lecznicza gorycz

Zastosowanie w medycynie mają głównie wyciągi z liści lub ziela karczocha. Ze względu na wyjątkowo wyraźną gorycz rzadko sąspożywane surowe. Za to ugotowane lub zakonserwowane kwiaty karczocha z grubym dnem kwiatowym mają charakterystyczny łagodny smak i uważane są za kulinarny smakołyk, ale jego wpływ na procesy trawienne nie jest tak znaczący, jak wpływ liści i ziela. To one są przetwarzane na wyciągi płynne, gęste lub suche, wykorzystywane do produkcji leczniczych preparatów, głównie kapsułek i tabletek, co pozwala na uniknięcie odczucia wyraźnej goryczy. Najbardziej cenne są preparaty zawierające określoną ilość standaryzowanego wyciągu z karczocha.

Karczoch plus…

Szczególne znaczenie dla zdrowia mają również preparaty łączone, które oprócz karczocha zawierają jeden lub więcej wyciągów roślinnych o synergistycznym z karczochem działaniu. Należą do nich wyciągi: z rozmarynu lekarskiego, kurkumy, mniszka lekarskiego, cykorii podróżnika oraz ziół, które stymulują procesy trawienne.

Wysokie stężenie substancji goryczkowych w karczochu sprawia, że jego korzystne działanie na procesy trawienne ujawnia się w każdym przypadku jego spożycia. Sprawdza się również zasada systematycznego i długoterminowego przyjmowania preparatów przygotowanych na jego bazie. Wtedy kuracja może przynieść najkorzystniejsze efekty zdrowotne.

Karczoch w fitoterapii

Działanie prozdrowotne związków zawartych w karczochach to przede wszystkim:

• regulowanie procesów trawiennych, głównie przez wzmożenie wydzielania żółci
• hepatoprotekcja, szczególnie za pomocą mechanizmu antyoksydacyjnego
• obniżanie poziomu cholesterolu oraz trójglicerydów we krwi
• hamowanie oksydacji LDL, a tym samym zapobieganie powstawaniu płytki miażdżycowej
• regulowanie poziomu glukozy we krwi
• stymulacja procesów detoksykacyjnych ustroju przez wpływ na prawidłową pracę wątroby.

dr n. farm. Katarzyna Żurkowska

„Farmacja i Ja”, styczeń 2010