Kto czuje miętę?

Mięta pieprzowa jest bylina wykorzystywaną głownie do łagodzenia dolegliwości żołądkowo-jelitowych

Jak człowiek zmienia rośliny

Dzięki modyfikacjom genetycznym naukowcy mogą dziś tworzyć rośliny, które posiadają pożądane właściwości. Możliwość takiej ingerencji w naturę cały...

Naświetlanie w Skandynawii

Czy wiesz, że w krajach skandynawskich w okresie zimowym jest zalecane korzystanie z solariów? Ma to zapobiegać objawom depresji wynikających z braku światła dziennego.

Zamiast kawy – i nie tylko

Napar z liści ostrokrzewu paragwajskiego nazywany jest potocznie mate lub yerba mate. Od wieków spożywany w Ameryce Południowej, od 20 lat jest...

Na przestrzeni lat z co najmniej trzech odmian mięty powstała odmiana mieszana – Mentha piperita. Hodowana jest do celów leczniczych, spożywczych i kosmetycznych z powodu swoistej kompozycji substancji czynnych, a głównie ze względu na obecność cennego olejku miętowego zawierającego mentol.

Działanie chłodzące mentolu, tak często wykorzystywane w preparatach stosowanych na skórę lub w postaci inhalacji, wynika z działania na zakończenia nerwów czuciowych, przewodzących bodźce termiczne skóry i błon śluzowych oraz wywoływanie przemijającego uczucia chłodu i znieczulenia. Zjawisko to jest niezmiernie ciekawe. Polega na „oszukaniu” zmysłu czucia temperatury. Mózg odbiera bowiem mylną informację o obniżeniu temperatury miejsca, na które zaaplikowano mentol. Łagodzenie objawów kataru przy użyciu mentolu przedstawia się podobnie – poprzez działanie na receptory czucia temperatury w jamie nosowej i silne odczuwanie chłodu. Skutkuje to krótkotrwałym subiektywnym uczuciem zwiększenia drożności nosa. Mentol stosowany jest w preparatach dermatologicznych – maściach, płynach, pudrach, balsamach, jako środek przeciwświądowy i w stanach zapalnych skóry, nerwobólach i bólach mięśniowych. Aktywność biologiczna mentolu jest ceniona głównie przez osoby cierpiące na dolegliwości trawienne. Świadczy o tym wielość obecnych na rynku aptecznym preparatów roślinnych zawierających mentol. Podany doustnie działa  przeciwdrobnoustrojowo – niszczy bakterie chorobotwórcze flory bakteryjnej jelit oraz drożdżaki. Działa odkażająco na drogi żółciowe oraz żółciopędnie. Dzięki temu reguluje procesy trawienne.

Olejek miętowy

Olejek z mięty pieprzowej, a szczególnie jego główny składnik – mentol, to substancja o wyraźnym działaniu przeciwdrobnoustrojowym, głównie wobec bakterii tlenowych, np. Staphylococcus aureus, Escherichia coli, Pseudomonas aeruginosa lub Enterococcus faecalis, ale również wobec grzybów drożdżopodobnych z rodzaju Candida oraz dermatofitów i grzybów pleśniowych. Właściwość ta wykorzystywana jest nie tylko w dermatologii, ale też w kosmetyce. Olejek miętowy używany jest w kompozycjach past do zębów, żeli do pielęgnacji dziąseł lub płynów do płukania jamy ustnej w stanach zapalnych błony śluzowej i w chorobach przyzębia.

Mięta stosowana jest niemal od początków medycyny tradycyjnej. Zarówno w postaci ziela, jak i liści. Właściwości antyseptyczne pozwalają na jej wykorzystanie w postaci inhalacji w zapaleniu zatok, przeziębieniach, grypie, w nieżytach górnych dróg oddechowych.

Mięta a trawienie

Napary otrzymywane z liści mięty znalazły zastosowanie w zaburzeniach trawienia, w schorzeniach wątroby i dróg żółciowych. Równie często wykorzystywany jest olejek o charakterystycznym zapachu i smaku oraz uzyskiwany z niego mentol, a także jego liczne izomery i estry, głównie octan i izowalerianian. To lewoskrętny izomer mentolu odpowiada za swoisty zapach i smak oraz charakterystyczny efekt chłodzący. Jego prawoskrętny odpowiednik pozbawiony jest tych cech. Nie dość, że pachnie inaczej, to znacznie słabiej chłodzi. Mechanizm działania mentolu polega na blokowaniu kanałów wapniowych, co przeciwdziała skurczom mięśni gładkich przewodu pokarmowego. Stąd wskazania do stosowania mięty i jej przetworów były i są od lat niezmienne i dotyczą funkcjonowania przewodu pokarmowego: carminativum, cholagogum, cholereticum i antidiarrhoicum. Olejek z mięty pieprzowej pobudza czynności wydzielnicze żołądka i wątroby, ułatwia procesy trawienne, działa rozkurczowo i antyseptycznie również w obrębie przewodu pokarmowego. Obecnie preparaty zawierające olejek miętowy stosuje się nawet w łagodzeniu objawów zespołu jelita wrażliwego.

Mięta plus...

Uważa się, że mięta działa korzystnie na układ trawienny, ale mieszanki mięty z innymi ziołami o pozytywnym wpływie na układ pokarmowy stanowią zdecydowanie lepszy sposób na regulowanie jego czynności. Przykładem mogą tu być surowce roślinne o udokumentowanym pozytywnym wpływie na trawienie, produkcję żółci lub prawidłowe funkcjonowanie jelit, najczęściej również wykorzystywane jako przyprawy albo zioła, np. kminek, majeranek lub tymianek.

dr n. farm. Katarzyna Żurowska

„Farmacja i Ja”, marzec 2010