Nadzieja dla chorych na RZS

Połączenie ekstraktów, które przez lata same z siebie stanowiły jedynie „leki wspomagające", może z powodzeniem stanowić alternatywę dla farmakologicznego leczenia zapaleń stawów.

Mieszanina ekstraktów z trzech znanych roślin może zmienić dotychczasowe podejście do leczenia chorób stawów. Do jej stworzenia wykorzystano alkoholowe wyciągi z liści i kory topoli osiki (Populus tremula), z kory jesionu wyniosłego (Fraxinus excelsior) i ziela nawłoci pospolitej (Solidago virgaurea). Wszystkie wymienione rośliny były znane medycynie ludowej i wykorzystywane w leczeniu rozmaitych stanów zapalnych.

Zatrzymać postęp choroby

Reumatoidalne zapalenie stawów (RZS) dotyka do ok. 2% osób dorosłych. Brak znajomości etiopatogenezy sprawia, że terapią, którą można zaoferować pacjentom, jest jedynie leczenie paliatywne, nastawione na złagodzenie objawów. Nie zatrzymuje ono jednak przebiegu i postępu schorzenia, obarczone jest też dużym ryzykiem wystąpienia działań ubocznych.

Przebieg choroby cechuje się uporczywymi bólami stawowymi z upośledzeniem ich funkcji i częstymi zniekształceniami. Po 10-12 latach tylko mniej niż 20% pacjentów nie ma oznak niestabilności lub nieprawidłowości stawów. Oznacza to, że ponad 80% chorych cierpi z powodu zaawansowanej postaci RZS, które w wielu przypadkach może utrudniać normalne funkcjonowanie w społeczeństwie.

Mniejsze dodatkowe dawki NLPZ

Jedno z pierwszych doniesień na temat roślinnego leczenia RZS ukazało się na początku lat 90. Opisano wtedy badanie, w którym oceniano zapotrzebowanie na niesteroidowe leki przeciwzapalne (NLPZ) u 40 chorych cierpiących na chorobę reumatyczną, u których doszło do bolesnych zwyrodnieniowych zmian stawowych. Okazało się, że zapotrzebowanie na dodatkowe dawki NLPZ były kilkukrotnie mniejsze u pacjentów otrzymujących 3 razy dziennie po 30 kropli opisywanego ekstraktu, w porównaniu z grupą otrzymującą placebo. Poprawa stanu klinicznego pojawiła się już po tygodniu stosowania wyciągów roślinnych. Co ważne, nie zaobserwowano żadnych działań ubocznych w badanej grupie.

Zahamowanie przemiany kwasu arachidonowego

Kilka kolejnych eksperymentów zaowocowało podobnymi wynikami. Zostały one podsumowane przez amerykańskich naukowców w prestiżowym czasopiśmie „Rheumatology" w 2001 r. Przy opracowywaniu danych wykorzystano randomizowane badania kliniczne, w których wzięło udział 1135 pacjentów. Analiza wykazała bardzo wyraźnie, że zażywanie takiego połączenia składników zwiększa możliwości ruchowe pacjentów, zmniejszając jednocześnie dolegliwości bólowe, a także konieczność spożywania NLPZ.

Autorzy przedstawili także prawdopodobny mechanizm działania preparatu. Proponują oni teorię, że opisywane wyciągi roślinne hamują przemiany kwasu arachidonowego, poprzez zmniejszenie aktywności lipooksygenazy i cyklooksygenazy tego kwasu. Dzięki temu zmniejsza się w tkankach ilość mediatorów zapalenia, tj. prostaglandyna E2.

lek. med. Paweł Kańka

„Farmacja i ja”, maj 2008