Ogniste lekarstwo

Owoce papryki kryją w sobie jeszcze wiele tajemnic. Naukowców najbardziej intrygują właściwości zawartych w niej substancji przeciwbólowych.

Papryka (Capsicum) pochodzi z Ameryki Południowej i Środkowej, była znana już 7 tys. lat przed naszą erą. Wykorzystywano ją jako pożywienie, przyprawę oraz źródło substancji o właściwościach leczniczych.

Od Ameryki do Indii

Indianie stosowali ją w dolegliwościach żołądkowo-jelitowych - bólach brzucha, nudnościach, wzdęciach, problemach trawiennych. Wykorzystywali jej właściwości bakteriobójcze oraz przeciwbólowe - zalecając na bóle gardła i chrypkę płukanki ze sproszkowanej czerwonej papryki i gorącej wody. Plemiona zamieszkujące wysokie góry używały jej jako środka poprawiającego krążenie krwi, co ułatwiało życie na dużych wysokościach (4-5 tys. m n.p.m.).

Paprykę znano również w Indiach. Poza wymienionymi wyżej wskazaniami stosowano ją tam także zewnętrznie. Pasta z papryki służyła do łagodzenia skutków ukąszenia przez psa, maść stosowano w bólach kręgosłupa, stawów i na żylaki. Papryką namoczoną w mleku leczono opuchlizny i guzy. Ciekawostką jest, że proszek z papryki stosowany był też jako afrodyzjak.

Współczesne monografie zalecają przetwory z papryki w przypadku bolesnych kurczów mięśni i w chorobach stawów.

Maści, kremy i plastry

Prowadzone wciąż badania wyjaśniają tajemnice tkwiące w owocach papryki. Najwięcej uwagi naukowcy poświęcają ich właściwościom przeciwbólowym. Badania nad tym zagadnieniem trwają już kilkadziesiąt lat, a ich wyniki wydają się obiecujące. Wielokrotnie udało się uzyskać znaczący efekt przeciwbólowy u chorych z neuralgią cukrzycową. W tej chorobie tradycyjne postępowanie często nie przynosi oczekiwanych rezultatów, dlatego dużą nadzieją są maści i kremy zawierające w swoim składzie kapsaicynę (jedną z głównych substancji aktywnych papryki). Działają one nie tylko w neuralgii związanej z cukrzycą, ale także wirusowej i pooperacyjnej.

Jedną z ostatnich prac o działaniu aktywnych związków pochodzących z papryki opublikowano w 2006 r. Badania przeprowadzono u dzieci, które operowano z powodu przepukliny. Ciekawostką było, że plastry stosowano nie w miejscu, z którego ból pochodził, ale w punktach, które - zgodnie z tradycyjną chińską akupunkturą - odpowiedzialne są za uśmierzanie bólu (Zusanli). Wyniki pokazały, że zastosowanie plastra w tym szczególnym miejscu spowodowało ograniczenie odczuwania bólu i zmniejszenie ilości podawanych opioidowych leków przeciwbólowych.

Na odmrożenia

Przedstawiając interesujące zastosowania papryki, nie można nie wspomnieć o badaniach z 1995 r. przeprowadzonych i opisanych przez włoskich naukowców. Sprawdzali oni skuteczność maści z kapsaicyną w leczeniu odmrożeń. Wprawdzie brało w nich udział jedynie 10 osób, ale ich wyniki były zaskakujące. Stosując przez 10 dni kapsaicynę udało się całkowicie wyleczyć odmrożenia I i II stopnia. Co ciekawe, autorzy badania nie znają mechanizmu tak korzystnego działania tej substancji. Najprawdopodobniej odpowiedzialne są za to właściwości poprawiające przepływ krwi, które wykorzystywali już wieki temu południowoamerykańscy Indianie mieszkający w wysokich górach.

lek. med. Paweł Kańka

„Farmacja i ja”, styczeń 2008